26/12/2017 | 08:41
Η κατάσταση της οικονομίας το εννεάμηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2017
Η κατάσταση της οικονομίας το εννεάμηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2017

Από την Ενδιάμεση Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική, Δεκέμβριος 2017

 

Η πρόοδος στην εφαρμογή του προγράμματος προσαρμογής έχει θετικές επιδράσεις στην εμπιστοσύνη, τη ρευστότητα και την οικονομική δραστηριότητα.

 

Τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα δεδομένα ενισχύουν την εκτίμηση ότι το 2017 η ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ θα είναι θετική. Η ανακοπή της πτωτικής πορείας των δύο προηγούμενων ετών οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης και στην πρόοδο της εφαρμογής του προγράμματος, που είχαν θετικές επιδράσεις στην οικονομική δραστηριότητα, στην εμπιστοσύνη και στη ρευστότητα. Ειδικότερα:

 

  • Ο ρυθμός μεταβολής της οικονομικής δραστηριότητας εισήλθε σε θετικό έδαφος το εννεάμηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2017, με το ΑΕΠ, σε σταθερές τιμές έτους 2010 (εποχικώς διορθωμένα στοιχεία), να καταγράφει άνοδο 1,1% έναντι της ίδιας περιόδου του 2016.

  • Την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2017 οι εξαγωγές αγαθών, σε πραγματικούς όρους, αυξήθηκαν κατά 3,5% σε ετήσια βάση. Οι εισπράξεις από τον τουρισμό και τη ναυτιλία αυξήθηκαν, σε ονομαστικούς όρους, κατά 10,3% και 22,1% αντίστοιχα.

  • Η βιομηχανική δραστηριότητα το δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2017 ήταν αυξημένη σε όρους όγκου κατά 4,7%.

 

 

Παράλληλα, υπάρχουν ενθαρρυντικές ενδείξεις και όσον αφορά τις ξένες άμεσες επενδύσεις. Την περίοδο Ιανουαρίου- Σεπτεμβρίου 2017 η συνολική εισροή ανερχόταν ήδη σε 3,0 δισεκ. ευρώ, έναντι 2,8 δισεκ. ευρώ για το σύνολο του 2016. Το μεγαλύτερο μέρος των εισροών ξένων άμεσων επενδύσεων συνέχισε να κατευθύνεται κυρίως, όπως και το 2016, στους τομείς των υπηρεσιών (π.χ. ξενοδοχεία και εστιατόρια, μεταφορές, χρηματοπιστωτική διαμεσολά- βηση και υπηρεσίες σχετικές με ακίνητα).

 

  • O Δείκτης Υπευθύνων Προμηθειών (PMI) στη μεταποίηση υποδηλώνει αύξηση την περίοδο Ιουνίου-Νοεμβρίου 2017, αντανακλώντας τη θετική δυναμική του κλάδου της μεταποίησης.

 

  • Ο δείκτης οικονομικού κλίματος ακολουθεί ανοδική τάση από το Μάιο του 2017.

 

Βελτιωμένες ήταν οι επιδόσεις και στο χρηματοπιστωτικό τομέα: οι τραπεζικές καταθέσεις του μη χρηματοπιστωτικού ιδιωτικού τομέα αυξήθηκαν κατά 2,6 δισεκ. ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2017 και διαμορφώθηκαν σε 121 δισεκ. ευρώ. Η μείωση της τραπεζικής χρηματοδότησης προς το μη χρηματοπιστωτικό ιδιωτικό τομέα επιβραδύνθηκε. Η εξάρτηση των τραπεζών από την κεντρική τράπεζα περιορίστηκε σταδιακά, με το ανώτατο όριο χρηματοδότησης μέσω του μηχανισμού έκτακτης ενίσχυσης σε ρευστότητα (ELA) προς τις ελληνικές τράπεζες να ανέρχεται σήμερα στα 24,8 δισεκ. ευρώ, από 90 δισεκ. ευρώ τον Ιούλιο του 2015.

 

  • Ο όγκος λιανικών πωλήσεων την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2017 αυξήθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση.[1]

 

Προβλέψεις για επιτάχυνση της ανάπτυξης τη διετία 2018-2019

 

Τα παραπάνω στοιχεία, καθώς και η πρόσφατη τεχνική συμφωνία (Staff Level Agreement) για την ολοκλήρωση της τρίτης αξιολόγησης του προγράμματος, συντείνουν στην εκτίμηση ότι η ανάκαμψη θα επιταχυνθεί τους ερχόμενους μήνες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, αναμένεται ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας μεσοπρόθεσμα. Προβλέπονται ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ 1,6%, 2,4% και 2,5% για τα έτη 2017, 2018 και 2019 αντίστοιχα. Η ανάκαμψη της οικονομίας το 2017 αποδίδεται κατά κύριο λόγο στις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, ως αποτέλεσμα της βελτίωσης της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της χώρας, της ανάκαμψης του διεθνούς εμπορίου και της χαλάρωσης των κεφαλαιακών περιορισμών. Η άνοδος της εξωτερικής ζήτησης ενισχύει τη βιομηχανική παραγωγή και συμβάλλει στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να επιταχυνθεί το 2018 και το 2019, με τη συμβολή των εξαγωγών, της ιδιωτικής κατανάλωσης και των επενδύσεων να είναι σημαντική. Ειδικότερα:

 

  • Η κατανάλωση αναμένεται να ανακάμψει, ωθούμενη κυρίως από την αύξηση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών λόγω της ανόδου της απασχόλησης.

 

•Η συμβολή των επενδύσεων αναμένεται θετική, κυρίως λόγω της αύξησης των επιχειρηματικών επενδύσεων, η οποία αντανακλά τη σταδιακή αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και της ρευστότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος και την επιτάχυνση των ιδιωτικοποιήσεων.

 

  • Οι εξαγωγές αναμένεται να διατηρήσουν τη δυναμική τους, αντανακλώντας την άνοδο της εξωτερικής ζήτησης και την αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας.

 

  • Ο πληθωρισμός, όπως καταγράφεται από τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή, επέστρεψε σε θετικό έδαφος από την αρχή του 2017. Η εξέλιξη αυτή προήλθε κυρίως από την έντονα ανοδική πορεία των διεθνών τιμών του πετρελαίου και τις πρόσφατες αυξήσεις των έμμεσων φόρων από τις αρχές του έτους. Για το 2018, η αναμενόμενη σταθεροποίηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου και οι επιδράσεις βάσης από τις τελευταίες αυξήσεις στην έμμεση φορολογία εκτιμάται ότι θα συγκρατήσουν το μέσο πληθωρισμό.

 

 

Σε συνέχεια της σημαντικής υπέρβασης του στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα σε όρους προγράμματος το 2016 (3,8%, έναντι στόχου 0,5% του ΑΕΠ), η Εισηγητική Έκθεση του Προϋπολογισμού για το 2018 προβλέπει εκ νέου υπέρβαση των δημοσιονομικών στόχων για το 2017 και το 2018 (πλεόνασμα 2,44% του ΑΕΠ το 2017, έναντι στόχου 1,75%, και πλεόνασμα 3,82% του ΑΕΠ το 2018, έναντι στόχου 3,5%). Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δημοσιονομικά στοιχεία, η εκτίμηση του Προϋπολογισμού για το πρωτογενές αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης (σε όρους προγράμματος) για το 2017 αναμένεται να επαληθευθεί. Εντούτοις, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η μεγάλη υπέρβαση του δημοσιονομικού στόχου, αν και συμβάλλει στη συγκράτηση του δημόσιου χρέους, έχει αρνητική επίδραση στην πραγματική οικονομία. Αυτό οφείλεται σε τρεις λόγους. Πρώτον, η περιοριστική δημοσιονομική πολιτική που ασκείται είναι εντονότερη από ό,τι απαιτείται με βάση τους στόχους του προγράμματος. Δεύτερον, το μίγμα πολιτικής βασίζεται κυρίως σε αυξήσεις φόρων παρά σε μειώσεις δαπανών, με αποτέλεσμα να έχει μεγαλύτερη συσταλτική επίδραση στο ΑΕΠ. Τρίτον, αυτό το μίγμα πολιτικής οδηγεί στην αύξηση της παραοικονομίας και στη μείωση των δηλωθέντων εισοδημάτων. Αυτό αυξάνει το φορολογικό βάρος στην επίσημη οικονομία, εντείνει την ύφεση και αναγκάζει σε λήψη περαιτέρω μέτρων για την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων. Οι αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία αναμένεται να μετριαστούν, καθώς ένα μέρος της προβλεπόμενης υπέρβασης των δημοσιονομικών στόχων του 2017 θα διοχετευθεί σε δράσεις στήριξης αδύναμων κοινωνικών ομάδων.

 

Οι προβλέψεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και αποκρατικοποιήσεων θα υλοποιηθεί ομαλά και σύμφωνα με το καθορισμένο χρονοδιάγραμμα.

 

Κίνδυνοι και προκλήσεις

 

Οι εξελίξεις τους επόμενους μήνες θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμες, γιατί θα επιδράσουν καθοριστικά στην πορεία της οικονομίας για πολλά χρόνια. Μετά από οκτώ χρόνια επώδυνης προσαρμογής, η οικονομία βρίσκεται σήμερα σε κατάσταση που επιτρέπει θετικές προσδοκίες για το μέλλον. Για να υλοποιηθούν όμως οι προσδοκίες αυτές, πρέπει μέσα στους προσεχείς μήνες να σχεδιαστεί η ομαλή κατάληξη της “περιόδου των προγραμμάτων” και η επαναφορά στην ομαλότητα. Οι προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσα σ’ αυτό το σύντομο διάστημα είναι:

 

  • η διεύρυνση και εμπέδωση της εμπιστοσύνης, που θα επιτρέψει την επάνοδο στις χρηματοπιστωτικές αγορές με διατηρήσιμους όρους μετά τη λήξη του προγράμματος τον Αύγουστο του 2018,

  • η υλοποίηση των μέτρων του προγράμματος χωρίς καθυστερήσεις,

  • η καλή προετοιμασία για την έγκαιρη ολοκλήρωση της τέταρτης και τελευταίας αξιολόγησης, που θα σηματοδοτήσει το τέλος του προγράμματος,

οι διαπραγματεύσεις για τη ρύθμιση του χρέους και για τους όρους της εποπτείας μετά τη λήξη του προγράμματος.

 

 

Σημειώσεις

 

  1.  Σε ό,τι αφορά την αγορά εργασίας, αναμένεται αποκλιμάκωση της ανεργίας, υπο- βοηθούμενη από την προβλεπόμενη άνοδο της απασχόλησης. Οι ευνοϊκές προοπτικές για την απασχόληση, και ιδιαίτερα για τη μισθωτή απασχόληση, υποστηρίζονται κυρίως από τη θετική πορεία της μεταποίησης και του τουριστικού κλάδου, το χαμηλό μισθολογικό κόστος και την ευελιξία που παρέχει το θεσμικό πλαίσιο ως προς τις μορφές απασχόλησης.

 

 

  1. Η απασχόληση την περίοδο Ιανουαρίου- Σεπτεμβρίου 2017 αυξήθηκε κατά 2,1% σε ετήσια βάση και το ποσοστό ανεργίας (με βάση εποχικώς διορθωμένα στοιχεία) υποχώρησε στο 20,5% το Σεπτέμβριο του 2017 από 23,5% το Δεκέμβριο του 2016.

 

  1.  η πλήρης άρση των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων (σε συνάρτηση με τη βελτίωση της οικονομίας και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης), η οποία θα βελτιώσει το επενδυτικό κλίμα και θα βοηθήσει στην προσέλκυση ξένων άμεσων επενδύσεων.

 

 

Καθυστερήσεις ή εμπλοκές στα παραπάνω ζητήματα θα δυσχεράνουν την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, θα θέσουν σε δοκιμασία την πορεία εξόδου από την κρίση και θα υπονομεύσουν τις αισιόδοξες προβλέψεις. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και εξωτερικοί κίνδυνοι, οι οποίοι συνδέονται με:

  • την πιθανή αύξηση της αποστροφής των επενδυτών προς τον κίνδυνο λόγω αναταράξεων στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές,

  • την εντεινόμενη πολιτική αβεβαιότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κυρίως λόγω της αδυναμίας σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας στη Γερμανία, καθώς και λόγω των καθυστερήσεων στην ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους όρους του Brexit,

  • ευρύτερους γεωπολιτικούς παράγοντες (προσφυγική κρίση, Βόρειος Κορέα κ.λπ.).

 

 

 


Σε ό,τι αφορά την αγορά εργασίας, αναμένεται αποκλιμάκωση της ανεργίας, υπο- βοηθούμενη από την προβλεπόμενη άνοδο της απασχόλησης. Οι ευνοϊκές προοπτικές για την απασχόληση, και ιδιαίτερα για τη μισθωτή απασχόληση, υποστηρίζονται κυρίως από τη θετική πορεία της μεταποίησης και του τουριστικού κλάδου, το χαμηλό μισθολογικό κόστος και την ευελιξία που παρέχει το θεσμικό πλαίσιο ως προς τις μορφές απασχόλησης.

 

 

[1] Η απασχόληση την περίοδο Ιανουαρίου- Σεπτεμβρίου 2017 αυξήθηκε κατά 2,1% σε ετήσια βάση και το ποσοστό ανεργίας (με βάση εποχικώς διορθωμένα στοιχεία) υποχώρησε στο 20,5% το Σεπτέμβριο του 2017 από 23,5% το Δεκέμβριο του 2016.

 

 

Πηγή: Ενδιάμεση Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική, Δεκέμβριος 2017

 

 

ΣΒ

Tags: Οικονομία, Τράπεζες Το άρθρο έχει αναγνωσθεί 1174 φορές

Σχετικές Ειδήσεις