Ομιλία στο 1ο Ασφαλιστικό Συνέδριο που διοργάνωσε, την Τρίτη, 14 Ιουνίου 2016, η εφημερίδα «Ναυτεμπορική», με κεντρικό θέμα: «Ασφαλιστικό: Η επόμενη μέρα»
Ολόκληρη η ομιλία
Καλημέρα σας.
Ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση εκ μέρους της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδας και εκ μέρους της Eurolife και συγχαρητήρια γιατί πραγματικά το Συνέδριο αυτό έρχεται σε μια πολύ καίρια στιγμή για τα τεκταινόμενα στη χώρα μας.
Έχω προετοιμάσει μια σύντομη ομιλία, αλλά θα φύγω από αυτήν ορμώμενος από αυτά που άκουσα να λέει τόσο ο κ. Υπουργός όσο και ο κ. Βρούτσης. Ζούμε σε μια πολύ δύσκολη εποχή, όπου οι τσέπες όλων είναι άδειες και επίσης ανεξαρτήτως ιδεολογίας νομίζω ότι όλοι συμφωνούμε στο στόχο.
Ο στόχος είναι όλοι αυτοί που πλήρωναν και πληρώνουν εισφορές στο δημόσιο σύστημα συντάξεων να παίρνουν μια αξιοπρεπή σύνταξη, που να τους εξασφαλίζει ένα επίπεδο ζωής, που αρμόζει στη δουλειά τους.
Εκεί που ενδεχομένως διαφωνούμε, ή εν πάση περιπτώσει δίνουμε διαφορετικά βάρη είναι στο μέσο. Άκουσα με προσοχή κ. Υπουργέ αναφερθήκατε και στους τρεις πυλώνες και αυτό μας χαροποιεί, παρ' όλα αυτά στο τέλος σας άκουσα να λέτε ότι τελικά ο πρώτος πυλώνας, ο αναδιανεμητικός πυλώνας ο πυλώνας των προκαθορισμένων παροχών, ο πυλώνας της αλληλεγγύης των γενεών είναι ο τρόπος με τον οποίο οφείλουμε να λύσουμε το πρόβλημα. Δεν έχουμε καμία αντίρρηση σε αυτό, εκτός από το γεγονός ότι η πραγματικότητα την οποία βιώνουμε δεν μπορεί να στηρίξει στην πράξη αυτή μας τη φιλοδοξία. Γι' αυτό άλλωστε και οι 23 από τις 28 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν εν λειτουργία με διαφορετικούς τρόπους, συστήματα τριών πυλώνων και όχι ένα σύστημα πρώτου πυλώνα που θα έχει επαρκή επίπεδα αναπλήρωσης.
Γιατί γίνεται αυτό; Αυτό γίνεται γιατί πολύ απλά αν κοιτάξετε σήμερα τις οθόνες του Bloomberg θα δείτε ότι τα επιτόκια στο γερμανικό ομόλογο που είναι το λεγόμενο risk free είναι 2 basis points, όχι δηλαδή 2% όχι 0,2% αλλά 0,02%, μηδέν δηλαδή και ούτω καθ’ εξής στις άλλες χώρες και επίσης υπάρχει κι ένα βασικό πρόβλημα στο σύστημα των προκαθορισμένων παροχών.
Εάν δώσουμε σε κάποιο οποιοδήποτε διαχειριστή κεφαλαίων 1.000 € σήμερα και του πούμε να μας εξασφαλίσει με βεβαιότητα πόσα θα είναι αυτά σε τριάντα χρόνια, η απάντηση είναι ότι κανείς δεν ξέρει.
Συμφωνούμε απόλυτα ότι το κράτος οφείλει να παρέχει ένα δίχτυ προστασίας σε όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως των εισφορών τους μη αναλογικό αναδιανεμητικό, ώστε να υπάρχει ένας μίνιμουμ δείκτης προστασίας που είναι τα 380 € ενδεχομένως, που προφανώς και δεν επαρκούν.
Οφείλει όμως μετά το κράτος κατά την άποψή μας να θεμελιώσει και να ρυθμίσει ένα σύστημα στο δεύτερο πυλώνα, στα επαγγελματικά Ταμεία, τα οποία επαγγελματικά Ταμεία τελικά στον ιδιωτικού τομέα λειτουργούν, ρυθμιζόμενα από το κράτος και είναι κεφαλαιοποιητικά όπως επίσης κεφαλαιοποιητικά είναι και τα συστήματα του τρίτου πυλώνα.
Μόνο έτσι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τόσο την ένδεια επενδυτικών αποδόσεων, όσο και εκρηκτικά άλλα προβλήματα όπως το δημογραφικό. Έχω φέρει τρία μόνο slides, όπου το πρώτο slide λέει το εξής: «Τι σημαίνει δημογραφικό; Σημαίνει απλούστατα ότι 1970 ο πατέρας μου έβγαινε στη σύνταξη στα 67 και είχε προσδόκιμο ζωής 71,6 άρα είχε να χρηματοδοτήσει το δημόσιο 4,3 χρόνια είναι επίπεδο ζωής του 1970, ενώ το 2013 –αυτά είναι στοιχεία του ECD- έβγαινε στη σύνταξη το ’62 και προσδόκιμο ζωής ήταν 79. Έπρεπε το σύστημά μας ενός, δύο, τριών πυλώνων να χρηματοδοτήσει 17 συντάξιμα χρόνια, σε επίπεδο ζωής 2013.
Αντιλαμβανόμαστε ότι τα λεφτά είναι πάρα πολλά και βλέπετε ότι η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους καταρρέει και μάλιστα τα νούμερα που δείχνουν εκεί έχω δει άλλες στατιστικές που τα δείχνουν ακόμη χειρότερα.
Άρα ένα πλήρως αναδιανεμητικό σύστημα μπορεί να καλύψει μόνο τις μίνιμουμ ανάγκες. Γι' αυτό και λέμε ότι όπως σε άλλες χώρες τα ποσοστά αναπλήρωσης πρέπει να είναι ένας συνδυασμός δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Τι λέει αυτό το slide; Λέει στην Ολλανδία όπου τα ποσοστά αναπλήρωσης είναι 94% αυτό το 94 είναι κατά 58% από τον κρατικό φορέα και κατά 42% από επαγγελματικά Ταμεία. Στη Σουηδία που είναι πολύ χαμηλότερο το ποσοστό αναπλήρωσης είναι 66% από τον κρατικό τομέα, 34% από Ταμεία, η Γαλλία που δεν έχει επαγγελματικά Ταμεία είναι όλο από τον κρατικό τομέα, όμως το ποσοστό αναπλήρωσης είναι χαμηλό, ενώ στην Ελλάδα το ποσοστό αναπλήρωσης είναι 80% που χρηματοδοτείται όλο από το κράτος.
Μοιάζει ότι τα λεφτά δεν φτάνουν για να το πω πολύ απλά. Και επειδή δεν φτάνουν, οφείλουμε να πάμε στο σύστημα των τριών πυλώνων. Ένα σύστημα, το οποίο έχει και το εξής πλεονέκτημα για το κράτος: οι χώρες όπως βλέπετε εδώ που έχουν ανεπτυγμένα συστήματα τριών πυλώνων, έχουν αποθέματα 148% του ΑΕΠ στην Ολλανδία, 100% στην Αγγλία, εν αντιθέσει με 0% στην Ελλάδα και πολύ χαμηλό στη Γαλλία. Τι σημαίνει; Ότι όλοι εμείς και οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες στον τρίτο πυλώνα και τα Ταμεία στο δεύτερο πυλώνα χρηματοδοτούμε τις επενδύσεις του Δημοσίου, αγοράζοντας κρατικά ομόλογα και επενδύοντας στα Χρηματιστήρια.
Έρχομαι σε ένα άλλο καυτό θέμα που ακούμε πολλές φορές σαν ασφαλιστική αφορά. Το θέμα της αξιοπιστίας. Έχουν υπάρξει ατυχήματα, για τα οποία έφταιγε και η ασφαλιστική αγορά, αλλά έφταιγε κατά την άποψή μας πρωτίστως η πολιτεία με ανεπαρκή, πλημμελή έλεγχο της τότε ασφαλιστικής αγοράς.
Αυτό έχει αλλάξει δραματικά προς το καλύτερο. Τόσο η εποπτεία από την Τράπεζα της Ελλάδος είναι πολύ αυστηρή, πολλές φορές μας δημιουργεί και θέματα που θα μπορούσαμε ενδεχομένως να έχουμε αποφύγει. Πρέπει όμως να θυμόμαστε ότι είναι μια πολύ σοβαρή εποπτεία, επαγγελματική εποπτεία και ταυτόχρονα έχουμε κάτι που λέγεται solvency II.
Το solvency II το βιώνουμε όλοι από την 1η Ιανουαρίου στην ασφαλιστική αγορά και διερωτώμαι εάν θεωρήσουμε ότι ο πρώτος πυλώνας είναι το κράτος ασφαλιστική, αν υποβάλλαμε το κράτος ασφαλιστική στη βάσανο του solvency II έχουμε αμφιβολίες για το αποτέλεσμα. Και το λέω αυτό με θλίψη όχι με χαρά, διότι κατά πρώτο λόγο περιμένουμε και την κρατική σύνταξη.
Τελειώνοντας να πω ότι στη χώρα μας, αυτή τη χώρα ενός λαού με πολύ επιχειρηματικό ένστικτο η λέξη «ιδιωτικό», όπως λέμε ιδιωτική ασφάλιση δεν είναι βρώμικη λέξη, δεν πρέπει να ντρεπόμαστε να την πούμε ούτε οι πολιτικοί, ούτε οι δημοσιογράφοι. Παρατηρείστε τη συζήτηση στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και δείτε ότι όταν φτάνουν στο κάτι παραπέρα από το κρατικό, διστάζουν να πουν ιδιωτική. Αυτό είναι καιρός να αλλάξει, όπως έχει αλλάξει σε όλες τις άλλες πολιτισμένες χώρες του κόσμου.
Νομίζω ότι η ελληνική ασφαλιστική αγορά είναι έτοιμη να συνδράμει την πολιτεία συμπληρωματικά στον πρώτο πυλώνα για να αντιμετωπίσουμε με σοβαρότητα και επιτυχία αυτό το πάρα πολύ κρίσιμο για την κοινωνία μας θέμα, του ασφαλιστικού.
