- 18/11/2025
Άρθρο. Η λύση για την Ακρίβεια μπορεί να είναι η μείωση του συντελεστή ΦΠΑ;
Της Ειρήνης Τσεσμελή.
Και ενώ όλοι στο κράτος ψάχνουν σύσσωμοι να λύσουν τον γρίφο της ακρίβειας, και καταβάλουν φιλότιμες προσπάθειες να την μειώσουν, η καθημερινή αύξηση των τιμών παραλαβής από τις κεντρικές αγορές προς τις αλυσίδες εμπορίου για την τελική προσφορά προς τους καταναλωτές διογκώνεται καθημερινά.
Και όμως η λύση έχει δοθεί από την Οδηγία 2022/542 της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είναι η μείωση του Συντελεστή Φόρου Προστιθέμενης Αξίας ΦΠΑ η οποία ισχύει για όλα τα κράτη μέλη. Επιπρόσθετα ειδικά για την Ελλάδα υπάρχει και ιδιαίτερη πρόβλεψη λόγω του γεωγραφικού ανάγλυφου της χώρας, εκτός των άλλων, το μόνιμο δικαίωμα μείωσης του συντελεστή ΦΠΑ στο 30%, από αυτούς που εφαρμόζονται στην ηπειρωτική Ελλάδα. Με λίγα λόγια το 13% έως 30% μειωμένο το 6% μπορεί να γίνει 5% ή και 0% ενώ ο κανονικός συντελεστής 24% στην ηπειρωτική Ελλάδα μπορεί να μεταβληθεί στο =>15% όπως αναφέρεται στην οδηγία, τα οποία είναι και δεσμευτικά ως Ευρωπαϊκή Αρχή αλλά και εθνική πρωτοβουλία για το ύψος των συντελεστών ΦΠΑ.
Ήδη από το 2021 όλα τα κράτη μέλη και επι εποχής Covid ακολουθήσαν και εφάρμοσαν οδηγίες της ΕΕ για μείωση του ΦΠΑ με βασική αρχή ο ανώτερος ‘συντελεστής ΦΠΑ να μην υπολείπεται του 15% και ο χαμηλότερος συντελεστής να μην υπολείπεται του 5% , ενώ για συγκεκριμένες κατηγορίες ο ΦΠΑ που αναφέρονται στην οδηγία 2022/542, ο ΦΠΑ μπορεί να είναι απαλλασσόμενος πλήρως 0% με την λογική του συστήματος των συντελεστών ΦΠΑ το οποίο θεσπίζεται για σαφώς καθορισμένους κοινωνικούς λόγους, προς όφελος του τελικού καταναλωτή ή υπέρ του γενικού συμφέροντος, με βασικό παρανομαστή την αποφυγή διατάραξης της ενιαίας αγοράς αρ.97-98.
Κατόπιν παρέμβασης από το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών του Προέδρου κ. Χατζηθεοδοσίου με αρ. πρωτ. 5838/02.09.2025 για την συμμόρφωση με την οδηγία 2022/542 με την υπ.αρ. πρωτ, υπ’ αριθ.4977/16.07.2025 της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Εξωστρέφειας του Επαγγελματικού Επιμελητήριου Αθηνών προς το Υπ. Οικονομικών και την ΑΑΔΕ, με τον Ν.5246/2025.10.07 ««Φορολογική μεταρρύθμιση για το δημογραφικό και τη μεσαία τάξη — Μέτρα στήριξης για την κοινωνία και την οικονομία» νομοθετήθηκε το πλαίσιο για τις ανάγκες συμμόρφωσης με την οδηγία 2022/542.
Ωστόσο ο Παρακάτω ο πίνακας δείχνει ποιες πρωτοβουλίες ψήφισε η Ελλάδα με την νομοθεσία και τι δεν συμπεριέλαβε ενώ το δικαιούμαστε όλοι μας.
Τα μετρά που αφορούν την μείωση του ΦΠΑ , και συγκεκριμένα το αρ.104 2022/542 για την Ελλάδα προβλέπεται ρητά ότι δύναται να εφαρμόζει συντελεστές έως και 30% χαμηλότερους από τους αντίστοιχους συντελεστές που εφαρμόζονται στην ηπειρωτική Ελλάδα στα διαμερίσματα Λέσβου, Χίου, Σάμου, Δωδεκανήσου και Κυκλάδων, καθώς και στα νησιά Θάσο, Βόρειες Σποράδες, Σαμοθράκη Σκύρο. Στον νόμο 5246/2025 εφαρμόστηκε με περιορισμούς, ενώ η οδηγία δεν αποκλείει την επέκταση μείωσης και σε άλλες περιοχές ούτε αναφέρει περιορισμό ως προς τον πληθυσμό έως 20.000 κάτοικους.
| Πίνακας 1: Εφαρμογή Μειωμένων Συντελεστών ΦΠΑ (ΕΕ vs Ελλάδα) | |||||
| Κατηγορία Αγαθών/Υπηρεσιών (Παράρτημα III Οδηγίας) | Ελάχιστος επιτρεπτός συντελεστής ΕΕ | Ελληνικός συντελεστής 2025 | Τι επιτρέπει η Οδηγία 2022/542 που η Ελλάδα θα μπορούσε να εφαρμόσει | Άρθρο Οδηγίας | Άρθρο Ελληνικού Νόμου (Ν. 5073/2023) |
| Τρόφιμα (μη επεξεργασμένα, για ανθρώπινη κατανάλωση) | ≥ 5 % | 13% | Θα μπορούσε να εφαρμοστεί 6 % ή 5 % | Άρθρο 98 & Παράρτημα III (1) | Άρθρο 63 |
| Νερό (ύδρευση, παροχή προς κατανάλωση) | ≥ 5 % | 13% | Θα μπορούσε να εφαρμοστεί 6 % | Άρθρο 98 & Παράρτημα III (2) | Άρθρο 64 |
| Φάρμακα & ιατρικά είδη | ≥ 5 % | 6% | Συμβατό με Οδηγία (πλήρης εφαρμογή) | Παρ. III (3) | Άρθρο 65 |
| Εμβόλια & ιατρικές υπηρεσίες πρόληψης | ≥ 0 % (προαιρετικά) | 6% | Θα μπορούσε να γίνει 0 % (εξαίρεση με δικαίωμα έκπτωσης) | Παρ. III (3α) | – |
| Μεταφορές προσώπων & αποσκευών | ≥ 5 % | 13% | Θα μπορούσε να γίνει 6 % για δημόσιες/τοπικές μεταφορές | Παρ. III (5) | Άρθρο 68 |
| Εφημερίδες, περιοδικά & βιβλία (έντυπα και ψηφιακά) | ≥ 5 % | 6% | Μπορεί να διατηρηθεί ή να γίνει 0 % (ΕΕ επιτρέπει πλήρη απαλλαγή) | Παρ. III (6) | Άρθρο 69 |
| Εστίαση & υπηρεσίες εστιατορίων | ≥ 5 % | 13% | Θα μπορούσε να πέσει στο 6 % για βασικά είδη/τουρισμό | Παρ. III (12α) | Άρθρο 70 |
| Τουριστικά καταλύματα (ξενοδοχεία, κάμπινγκ κ.λπ.) | ≥ 5 % | 13% | Θα μπορούσε να πέσει στο 6 %, ειδικά σε νησιά (Άρθρο 104 – 30 % μείωση) | Παρ. III (12β) + Άρθρο 104 | Άρθρο 71 |
| Επισκευή & ανακαίνιση κατοικιών | ≥ 5 % | 24% | Επιτρέπεται 6 % ή 13 % – δεν εφαρμόστηκε | Παρ. III (10) | – |
| Ηλεκτρική ενέργεια, φυσικό αέριο & θέρμανση | ≥ 5 % | 13 % (προσωρινά) | Θα μπορούσε να γίνει 6 % (μόνιμα) | Παρ. III (11) | Άρθρο 72 |
| Υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων ή ΑμεΑ | ≥ 0 % (εξαίρεση με δικαίωμα έκπτωσης) | 24% | Θα μπορούσε να γίνει 0 % ή 6 % | Παρ. III (15) | – |
| Πολιτιστικές & αθλητικές εκδηλώσεις | ≥ 5 % | 13% | Θα μπορούσε να γίνει 6 % | Παρ. III (7) | Άρθρο 73 |
Εφόσον από την ΕΕ δίνεται η δυνατότητα της διαχείρισης του ΦΠΑ και η χώρα μας μπορεί να αξιοποιήσει την απαλλαγή στα βασικά είδη α ανάγκης και να μειώσει τους συντελεστές ΦΠΑ τότε
1.θα δημιουργηθεί η προϋπόθεση για άμεση μείωση των τιμών στην αγορά με την θέσπιση ενός τρέχων πολιτικού σχεδίου για μείωση του κανονικού συντελεστή (24%) σε 20% ή 18% — εντός της ευελιξίας της Οδηγίας.
2.Γεωγραφική επέκταση των μειώσεων (π.χ. περισσότερα νησιά ή ηπειρωτικές απομονωμένες περιοχές) — επιτρεπτό κατά Οδηγία
- Περαιτέρω μείωση συντελεστών για βασικά αγαθά (π.χ. τρόφιμα, ενέργεια, ύδρευση τουρισμός-καταλύματα, μεταφορές,) κάτω από τα εθνικά 13% ή 6% — εντός των δυνατοτήτων της Οδηγίας.
- Εφαρμογή υπερ-μειωμένων συντελεστών ή 0% για κοινωνικά/δημογραφικά ευαίσθητες κατηγορίες (π.χ. υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων) — επιτρέπεται υπό όρους.
- Επέκταση της μείωσης στα καύσιμα αφού είμαστε ακριβότεροι ακόμη και από την Αγγλία
Σύμφωνα με την οδηγία η Ελλάδα είναι σε ισχυρή νομική θέση να προχωρήσει σε περαιτέρω μειώσεις ΦΠΑ — γεωγραφικά και κατ’ αντικείμενο — με ευελιξία που παρέχει η Οδηγία 2022/542. Αυτό θα ενίσχυε την κοινωνική στήριξη, την οικονομική κινητικότητα και την αποσυμφόρηση φορολογικών βαρών, ιδιαίτερα για τα νησιά και τις απομονωμένες περιοχές, την ανάπτυξη της εξωστρέφειας κλπ.
Η φορολογική πολιτική της χώρας μας είναι ένα μέσον προτίμησης επενδύσεων από επενδυτές παγκοσμίως που θα συμβάλουν στην αύξηση των μισθών, στην εισροή νέων κεφαλαίων στην αγορά και στην ανάπτυξη των εγχώριων επιχειρήσεων. Το δημοσιονομικό κενό θα μπορούσε να καλυφθεί με την απόδοση φόρων από τα τραπεζικά ιδρύματα που έχουν παύσει λόγο της οικονομικής κρίσης έως και σήμερα, στην καταβολή φόρων.
Ας δούμε το παράδειγμα που ακολουθούν όλες οι χώρες. Φροντίζουν και εκμεταλλεύονται άμεσα τα δικαιώματα και τις διευκολύνσεις προς όφελος των πολίτων και της κοινωνίας, είναι η ώρα να εφαρμόσει αυτές τις καλές πρακτικές και η χώρα μας. Αναμένουμε την ανάληψη αποφάσεων από το κράτος, με την ευελιξία που παρέχει η οδηγία ΕΕ 2022/542 και την πλήρη εφαρμογή της, για την επίτευξη του ελέγχου της ακρίβειας.
ΤΣΕΣΜΕΛΗ ΕΙΡΗΝΗ
ΟΙΚΟΝΟΜΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ -ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΟΣ
Email: [email protected]
