Διευκρινίσεις από το Υπουργείο Υγείας για την επιβολή κυρώσεων σε επιχειρήσεις υγειονομικού ενδιαφέροντος

Γράφει ο Στάθης Δημ. Σταματελόπουλος, Νομικός Σύμβουλος Υ.Γ.Ε.ΜΗ. του Ε.Ε.Α.

---

Αρκετά προβλήματα έχουν προκύψει κατά τους τελευταίους μήνες, αναφορικά με το είδος των κυρώσεων, που θα πρέπει να επιβάλλουν, οι αρμόδιο υπάλληλοι  των Υγειονομικών Διευθύνσεων των Περιφερειακών Ενοτήτων της χώρας σε επιχειρήσεις και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, όταν παραβιάζουν της κείμενες υγειονομικές διατάξεις και ειδικότερα, αφενός μεν, τις διατάξεις του Ν.4325/2014 (ΦΕΚ 32), που αφορά στα  διοικητικά μέτρα, τις διαδικασίες και τις κυρώσεις στην εφαρμογή της Ενωσιακής και Εθνικής νομοθεσίας στους τομείς των τροφίμων, των ζωοτροφών και της υγείας και προστασίας των ζώων και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, όπως ισχύει, μετά την τροποποίηση του από τις διατάξεις του Ν.4801/2021 (ΦΕΚ83), αφετέρου δε, της Υγειονομικής Διάταξης υπ. αριθμ. Υ1γΓ.Π/οικ.47829/23-3-2017 (ΦΕΚ2161/τβ/2017) με τίτλο «Υγειονομικοί όροι και προϋποθέσεις λειτουργίας επιχειρήσεων τροφίμων /ποτών και άλλες Διατάξεις», αλλά και της υπ. αριθμ. Δ1γ/ΓΠ/38282/2020 (ΦΕΚ2678/τΒ’), Υγειονομικής Διάταξης με τίτλο «Προτυποποιημένα Έντυπα Ελέγχου Επιχειρήσεων Υγειονομικού Ενδιαφέροντος». .   Προς τον σκοπό της άρσης των όποιων αμφισβητήσεων και διχογνωμιών έχουν ανακύψει κατά την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων και ειδικότερα, αναφορικά με την επιβολή των επιμέρους προβλεπομένων διοικητικών κυρώσεων από τα αρμόδια όργανα των υγειονομικών Διευθύνσεων των κατά τόπους αρμοδίων Περιφερειών της χώρας, και προκειμένου να υπάρξει ενιαία αντιμετώπιση των παραβάσεων, στις οποίες υποπίπτουν οι επιχειρήσεις υγειονομικού ενδιαφέροντος, το Υπουργείο Υγείας εξέδωσε την υπ. αριθμ. Δ1γ/Γ.Π/18692/3-11-2022 Εγκύκλιο του με τίτλο ¨Διευκρινίσεις αναφορικά με επιβολή κυρώσεων για παραβάσεις σε επιχειρήσεις Υγειονομικού Ενδιαφέροντος¨, στην οποία προβλέπονται ειδικότερα τα εξής : Η άσκηση του Υγειονομικού ελέγχου διενεργείται από τους Υγειονομικούς Υπαλλήλους των Περιφερειακών Ενοτήτων των Περιφερειών της Χώρας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του Ν.4025/2011,  του Ν.4512/2018 και της Υγειονομικής Διάταξης Υ.Δ ΥιγΓ.Π/οικ.57829/23-3-2017 (ΦΕΚ2161/τβ/2017). Η άσκηση του Υγειονομικού ελέγχου διενεργείται υποχρεωτικά με τα προτυποποιημένα έντυπα ελέγχου που προβλέπονται από την υπ. αριθμ. Δ1γ/ΓΠ/38282/2020 (ΦΕΚ2678/τΒ’), Υγειονομική Διάταξη με τίτλο «Προτυποποιημένα Έντυπα Ελέγχου Επιχειρήσεων Υγειονομικού Ενδιαφέροντος»., τα οποία έχουν αποσταλεί για εφαρμογή, είτε πρόκειται για τακτικούς ελέγχους, ή και ελέγχους των όρων της γνωστοποίησης, είτε για έκτακτους ελέγχους . Οι υγειονομικοί επιθεωρητές που διενεργούν έλεγχο οφείλουν, κατά την είσοδό τους στις εγκαταστάσεις των επιχειρήσεων υγειονομικού ενδιαφέροντος, να επιδεικνύουν τα σχετικά διοικητικά νομιμοποιητικά τους έγγραφα (υπηρεσιακή ταυτότητα, εντολή ελέγχου, προτυποποιημένο φύλλο ελέγχου). Σύμφωνα με την ως άνω Υ.Δ ΥιγΓ.Π/οικ.57829/23-3-2017 (ΦΕΚ2161/τβ/2017) Υγειονομική Διάταξη, οι επιχειρήσεις Υγειονομικού ενδιαφέροντος κατατάσσονται ως προς την εκτίμηση επιπέδου κινδύνου σε τρείς κατηγορίες: Χαμηλού, Μεσαίου και Υψηλού κινδύνου. Ο προγραμματισμός και η προτεραιοποίηση των ελέγχων (τακτικών & έκτακτων) από τις Υγειονομικές Υπηρεσίες πρέπει να γίνεται αφού ληφθούν υπόψη ο βαθμός και το επίπεδο κινδύνου( εκτίμηση και κατηγοριοποίηση επιπέδων κινδύνου). Αναλυτικότερα συστήνονται τα ακόλουθα ανά περίπτωση: Α. Λειτουργία Επιχείρησης Υγειονομικού Ενδιαφέροντος χωρίς Γνωστοποίηση. Στην περίπτωση απουσίας γνωστοποίησης, ή γνωστοποίησης αναληθών στοιχείων, ή παράλειψη γνωστοποίησης μεταβληθέντων στοιχείων επιβάλλονται οι κυρώσεις των άρθρων 14 και 15 του Ν.4235/2014. Β. Λειτουργία Επιχείρησης Υγειονομικού Ενδιαφέροντος τροφίμων & ποτών με άδεια ή Γνωστοποίηση – μη συμμορφώσεις -Ενέργειες σε περίπτωση μη συμμορφώσεων . Στις περιπτώσεις παραβίασης των όρων λειτουργίας των επιχειρήσεων οι οποίες προκύπτουν, είτε από τις κοινοποιήσεις εγγράφων Αστυνομικών, ή άλλων Αρχών, είτε κατά τους αυτεπάγγελτους ελέγχους της Υπηρεσίας (λ.χ. μη συμμόρφωση με τις γενικές απαιτήσεις υγιεινής που ορίζει το παράρτημα ΙΙ του ΕΚ852/04, τροποποιήσεις στη διαρρύθμιση, κακές πρακτικές (μη τήρηση ορθών πρακτικών υγιεινής, μη τήρηση ορθών αποθηκευτικών πρακτικών, μη τήρηση προαπαιτούμενων, κ.λ.π.), ακολουθείται η διαδικασία που ορίζει το άρθρο 3 του Ν. 4235/2014, όπως τροποποιήθηκε με το Ν. 4801/2021 και γίνονται οι προβλεπόμενες συστάσεις ή έρχεται έγγραφη καθοδήγηση. Σε περίπτωση μη συμμορφώσεων, ή σε περίπτωση υποτροπής ακολουθείται η διαδικασία εισήγησης της επιβολής κυρώσεων (διοικητικές -πρόστιμα- ανακλήσεις, ποινικές κ.λπ.), σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3 του Ν. 4235, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 29 του Ν. 4801/2021 και ισχύει. Ειδικότερα: Όσον αφορά μη συμμορφώσεις σε επιχειρήσεις υγειονομικού ενδιαφέροντος τροφίμων και  ποτών εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα στα άρθρα 4 έως και 21 του Ν.4235/2014 και επιβάλλονται οι διοικητικές κυρώσεις των άρθρων 23 και 23Α, λαμβανομένων υπόψη των κριτηρίων της παρ. 4 του άρθρου 23 του ιδίου νόμου, όπως ισχύει. Για κάθε περίπτωση εισήγησης επιβολής κυρώσεων, θα τηρείται η προβλεπόμενη διαδικασία εκ του άρθρου 24 του ιδίου νόμου (διαδικασίες επιβολής διοικητικών κυρώσεων, ορισμός τριμελών επιτροπών, προθεσμίες συγκρότησης επιτροπών, επιμέτρηση κριτηρίων για την επιβολή των προστίμων, διαδικασίες βεβαίωσης προστίμων, υποδείγματα Αποφάσεων κ.τ.λ.).

1. Για την επιβολή διοικητικών κυρώσεων λαμβάνονται υπόψη, σε συνδυασμό, τα κριτήρια επιμέτρησης και το εύρος του προστίμου για κάθε κατηγορία μη συμμόρφωσης όπως προβλέπεται στην παρ. 2(α) & 2(β) του άρθρου 23 του Ν.4235/2014. Επισημαίνεται ότι, η πολλαπλότητα μη συμμορφώσεων αφορά τη διαπίστωση διαφορετικών κατηγοριών μη συμμορφώσεων (υποπεριπτώσεων) των παρ. 2(α) & 2(β) του άρθρου 23 και όχι την καταγραφή επιμέρους ευρημάτων που ανήκουν στην ίδια κατηγορία. (όπως π.χ. τη διαπίστωση κατά τον έλεγχο μη συμμορφώσεων που αφορούν θέματα υποδομών, εξοπλισμού, ελλιπείς συνθήκες υγιεινής και καθαριότητας , ελλείψεις στην ατομική υγιεινή του προσωπικού κ.λπ.). Οι περιπτώσεις αυτές συνιστούν μη συμμορφώσεις που ανήκουν στην κατηγορία της παρ. 2 β2 και ως εκ τούτου δεν συνιστούν πολλαπλότητα).
2. Η Εισήγηση επιβολής ποινικών κυρώσεων αφορά τις περιπτώσεις μη συμμορφώσεων που αναφέρονται στο άρθρο 27 του Ν.4235/2014, ήτοι. παρεμπόδιση ελέγχου, νοθεία, διακίνηση επιβλαβών τροφίμων, υποτροπή κλπ.

Στην περίπτωση που η μη συμμόρφωση σχετίζεται με διακίνηση μη ασφαλών, επιβλαβών, μη κανονικών, ή νοθευμένων τροφίμων κατά το άρθρο 1 του Ν.4235/2014 πρέπει να εφαρμόζονται παράλληλα οι διατάξεις των άρθρων 5-8 του ιδίου νόμου που αφορούν αποκλειστικά στα τρόφιμα (δέσμευση, κατάσχεση κ.λπ.). Γ. Επιχείρηση Υγειονομικού Ενδιαφέροντος τροφίμων & ποτών, που από τη λειτουργία της κινδυνεύει άμεσα η Δημόσια Υγεία. Κατά τον Υγειονομικό Έλεγχο, όταν διαπιστώνεται από τους Υγειονομικούς Υπαλλήλους ότι, τίθεται σε άμεσο κίνδυνο η δημόσια υγεία, η αρμόδια Υγειονομική Υπηρεσία: α) εισηγείται άμεσα στον Περιφερειάρχη τη σφράγιση της επιχείρησης, β) εκδίδεται απόφαση σφράγισης και γ) αποστέλλεται αυθημερόν για εκτέλεση στην αδειοδοτούσα Αρχή. (Δήμοι, Δ/νσεις Ανάπτυξης, ΕΟΤ, κ.λπ.) Για επιχειρήσεις που αδειοδοτούνται από άλλες Δ/νσεις της Περιφέρειας ή άλλες Υπηρεσίες, ή Φορείς του Δημοσίου, οι εισηγήσεις της Υγειονομικής Υπηρεσίας αποστέλλονται στην αδειοδοτούσα Αρχή προκειμένου να εισηγηθεί την έκδοση απόφασης σφράγισης. Δ. Επιχείρηση Υγειονομικού Ενδιαφέροντος τροφίμων & ποτών που ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τη Δημόσια Υγεία. Όταν κατά τον Υγειονομικό έλεγχο διαπιστώνεται λειτουργία επιχείρησης, που ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τη Δημόσια Υγεία, επιβάλλεται η λήψη άμεσων μέτρων, με εισήγηση της Υγειονομικής Υπηρεσίας προς την αδειοδοτούσα Αρχή, η οποία συνοδεύεται από αιτιολογημένη έκθεση ελέγχου. Στις περιπτώσεις αυτές επιβάλλεται αναστολή λειτουργίας της επιχείρησης. Η Υγειονομική Υπηρεσία με την εισήγηση για την αναστολή λειτουργίας, πρέπει να προσδιορίζει και το χρονικό διάστημα, που κατά την αιτιολογημένη κρίση των ελεγκτών απαιτείται για την εκτέλεση όλων των αναγκαίων διορθωτικών μέτρων στην επιχείρηση, ώστε να επέλθει πλήρης συμμόρφωση. Με βάση την εισήγηση της Υγειονομικής Υπηρεσίας, η αδειοδοτούσα Αρχή εκδίδει την απόφαση αναστολής λειτουργίας της επιχείρησης για το χρονικό διάστημα που ορίζεται, σύμφωνα με οριζόμενα τις διατάξεις της παρ 1 του άρθρου 9 του ανωτέρω (3) σχετικού. Στις περιπτώσεις που η επιχείρηση δεν συμμορφωθεί προς την απόφαση αναστολής της λειτουργίας της, ή στις περιπτώσεις κατά τις οποίες μετά το επιβληθέν μέτρο της αναστολής (προσωρινής απαγόρευσης) εξακολουθεί να διαπιστώνεται μη συμμόρφωση της επιχείρησης, ή όταν λόγω τεχνικών, ή άλλων σοβαρών αδυναμιών δεν καθίσταται δυνατή η συμμόρφωση της επιχείρησης με τη νομοθεσία, ανακαλείται η άδεια λειτουργίας / Γνωστοποίηση και διακόπτεται η λειτουργία αυτής με απόφαση της αδειοδοτούσας αρχής (Δήμοι, Δ/νσεις Ανάπτυξης, ΕΟΤ…) και κατόπιν εισήγησης της Υγειονομικής Υπηρεσίας.   Ε. Κλήση σε ακρόαση κατά την αναστολή ή ανάκληση της άδειας λειτουργίας / Γνωστοποίησης. Μετά την εισήγηση της Υγειονομικής Υπηρεσίας και πριν την έκδοση του εγγράφου για την αναστολή, ή την ανάκληση της άδειας λειτουργίας / Γνωστοποίησης, η Υγειονομική Υπηρεσία πρέπει να καλεί τον υπεύθυνο της επιχείρησης σε απολογία, ώστε να εκθέσει προφορικά και εγγράφως τις απόψεις του. Η προθεσμία που προβλέπεται για την κατάθεση των έγγραφων απόψεων ορίζεται έως πέντε (5) μέρες από την ημέρα επίδοσης σε αυτόν της σχετικής πρόσκλησης. Εάν στο διάστημα αυτό δεν εμφανιστεί ο ενδιαφερόμενος, εκδίδεται αμέσως το εισηγητικό έγγραφο. ΣΤ. Ένσταση κατά την αναστολή ή ανάκληση της άδειας λειτουργίας / Γνωστοποίηση. Η ένσταση υποβάλλεται στην προϊσταμένη Αρχή, (της αδειοδοτούσας Υπηρεσίας) που εκδίδει την απόφαση επιβολής του μέτρου της αναστολής ή της ανάκλησης, εντός δύο (2) εργάσιμων ημερών από την κοινοποίηση της εισήγησης για αναστολή. Η σχετική εν λόγω απόφαση εκδίδεται εντός επτά (7) ημερών. Η Ενδεχόμενη υποβολή ένστασης δεν αναστέλλει την εκτέλεση της αναστολής λειτουργίας από την αδειοδοτούσα Αρχή. Ζ. Περιπτώσεις μη συμμόρφωσης επιχειρήσεων υγειονομικού ενδιαφέροντος / παροχής υπηρεσιών στις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας: Στις περιπτώσεις που διαπιστώνονται μη συμμορφώσεις που δεν αποτελούν, ούτε θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, θα διατυπώνονται έγγραφες συστάσεις προς την επιχείρηση τάσσοντας εύλογη προθεσμία συμμόρφωσης και απαιτώντας ανάλογες διορθωτικές ενέργειες, οι οποίες θα πρέπει να παρακολουθούνται προκειμένου να διαπιστώνεται η συμμόρφωση. Κατά τον επανέλεγχο εφόσον διαπιστωθεί ότι η επιχείρηση έχει μεν προβεί σε διορθωτικές ενέργειες, εντούτοις δεν τις έχει ολοκληρώσει, δίνεται ένα εύλογο χρονικό περιθώριο ολοκλήρωσης των διορθωτικών ενεργειών και ορίζεται δεύτερος επανέλεγχος. Εάν μετά και τον δεύτερο επανέλεγχο, διαπιστωθεί ότι η επιχείρηση δεν έχει συμμορφωθεί πλήρως με τις συστάσεις, επιβάλλονται κυρώσεις σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στις ανωτέρω νομοθετικές διατάξεις.