Εξαγωγές: Η σημασία των συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου για την Ελλάδα σε συνθήκες εμπορικού πολέμου

Με την ευκαιρία των Ευρωεκλογών, ο ΣΕΒ έθεσε στο δελτίο του, «Οικονομία και Επιχειρήσεις» Τ. 43,  ένα εύλογο ερώτημα: «τι κερδίζει τελικά η Ελλάδα από την εταιρική της σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση και πως μπορεί να διεκδικήσει ακόμη περισσότερα οφέλη για την απασχόληση και την εγχώρια παραγωγή;».

Στο πεδίο του διεθνούς εμπορίου και των εξαγωγών, η μεν Ευρωπαϊκή Ένωση έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα διαχείρισης των εμπορικών σχέσεων με τρίτες χώρες μέσω εμπορικών συμφωνιών, η δε Ελλάδα εμφανίζει διαχρονικά ένα επίμονο εμπορικό έλλειμμα. Όμως, από το 2000 έως σήμερα, η χώρα έχει αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές της προς τρίτες χώρες, σε σύγκριση με τις εξαγωγές προς κράτη-μέλη της Ε.Ε., χάρη (και) σε αυτές τις συμφωνίες. Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος στον κόσμο σε προϊόντα και υπηρεσίες, ενώ εκπροσωπείται ενιαία και στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ). Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στην τρέχουσα οικονομική και γεωπολιτική συγκυρία, μια περίοδο έντονης αμφισβήτησης των ανοικτών και παγκοσμιοποιημένων παραγωγικών αλυσίδων.

Η νέα εμπορική πολιτική των ΗΠΑ, ο κρατικός παρεμβατισμός της Κίνας, και ο ανερχόμενος επενδυτικός ανταγωνισμός από την Αφρική, δημιουργούν ασύμμετρες ανταγωνιστικές πιέσεις. Η αποτελεσματική λειτουργία των ευρωπαϊκών θεσμών είναι κρίσιμη για την ελληνική οικονομία, καθώς κανένα από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε., και πόσο μάλλον η Ελλάδα, δεν είναι αρκετά μεγάλο ώστε να διεκδικήσει μεμονωμένα τα εθνικά του συμφέροντα στις διεθνείς αγορές.

Οι διεθνείς εμπορικές συμφωνίες που διαπραγματεύεται, διαχειρίζεται ,και συνάπτει η ΕΕ μπορούν να θωρακίσουν την ελληνική βιομηχανία απέναντι σε αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και να διασφαλίσουν φιλικούς εμπορικούς κανόνες, άρση διοικητικών και δασμολογικών εμποδίων, κατοχύρωση εμπορικών σημάτων, κλπ. Αρκεί να συμμετέχουμε ενεργά, και με τεκμηριωμένες θέσεις, στα αρμόδια όργανα της ΕΕ.

Οι πολιτικές της Ε.Ε. στο διεθνές εμπόριο συνέβαλαν στη θεαματική ανάπτυξη τις τελευταίες δεκαετίες όπου η αξία των αγαθών από €3,5 τρισ. το 1990, έφτασε τα €17,5 τρισ. το 2017. Εντός της Ε.Ε., το διεθνές εμπόριο λειτούργησε ενισχυτικά ως προς την καινοτομία, την παραγωγική μεγέθυνση των μικρότερων επιχειρήσεων, τη βελτίωση των προϊόντων και των υπηρεσιών, τις επιλογές των καταναλωτών αλλά και τη δημιουργία πιο σταθερών θέσεων εργασίας στις εξαγωγικές χώρες.

Συνολικά, το διεθνές εμπόριο της Ε.Ε. δημιουργεί προστιθέμενη αξία €2,3 τρισ. ενώ υποστηρίζει 36εκ. θέσεις εργασίας, μια αύξηση άνω του 65% την περίοδο 2000 -2017. 456.000 εξ αυτών, το 11% του συνόλου, είναι στην Ελλάδα. Σε επίπεδο αμοιβών, στην ΕΕ, οι θέσεις εργασίας που συνδέονται με τις εξαγωγές αμείβονται κατά μέσο όρο 12% καλύτερα από τις αντίστοιχες που δεν συνδέονται.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μείωση του ρυθμού επέκτασης του διεθνούς εμπορίου. Από το 2012, ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης έχει πέσει στο 3.6%, περίπου στο μισό της προηγούμενης εικοσαετίας. Παράλληλα, η παγκόσμια παραγωγή που εξάγεται, έχει συρρικνωθεί από 28,1% το 2007 σε 22,5% το 2017. Καθώς η παγκόσμια οικονομική κρίση κλόνισε το μοντέλο των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων και το άνοιγμα των διεθνών αγορών, σημαντικό ρόλο στην επιβράδυνση φαίνεται να έχουν οι πολιτικές εμπορικού προστατευτισμού και η ανερχόμενη δημοφιλία λαϊκίστικών προσεγγίσεων ενάντια στην ανάπτυξη των διεθνών εμπορικών σχέσεων.

Την περίοδο 2009-2016 στις 60 μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, καταγράφηκαν περισσότερες από 7.000 ρυθμίσεις προστατευτισμού, με συνολικούς δασμούς €400δισ. Η αλλαγή της διεθνούς εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ ήταν καθοριστικής σημασίας καθώς συνέδεσε τον εμπορικό προστατευτισμό με (προσδοκώμενη) εσωτερική ευημερία και οικονομική ισχύ. Η νέα εμπορική πολιτική των ΗΠΑ εστιάζει μεν στην αναδιάταξη των σχέσεων με την Κίνα, όμως έχει, ήδη, αρνητικές επιδράσεις για την Ε.Ε. Τα πρώτα θύματα από δασμούς και περιορισμούς διακίνησης είναι αδύναμες οικονομίες όπως η Ελλάδα. Επιπλέον πρόβλημα εντοπίζεται σε ένα ενδεχόμενο άτακτο Brexit καθώς οι ευρωπαϊκές εξαγωγές προς το Ηνωμένο Βασίλειο αγγίζουν το 3% του ΑΕΠ της Ε.Ε. Για τις ελληνικές εξαγωγές (περίπου €1δισ. το χρόνο), οι έμμεσες επιπτώσεις δεν θα είναι αμελητέες.

Πηγή: «Οικονομία και Επιχειρήσεις», TEYXΟΣ 43| 21Μάϊου2019| σελ. 1 ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ Ευρωεκλογές & εξαγωγές.

Β