Ειδική άδεια προστασίας της μητρότητας και η σχέση της με την άδεια φροντίδας παιδιού

Του Κωνσταντίνου Λάιου, Νομικού Συνεργάτη του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών.


Η Υπουργός Εργασίας έκανε αποδεκτή τη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ) 124/2018 επί ερωτήματος της Διεύθυνσης Όρων Εργασίας του οικείου Υπουργείου σχετικά με το εάν η χορήγηση της ειδικής άδειας προστασίας μητρότητας του άρθρου 142 του ν. 3655/2008, στις μητέρες δικαιούχους της παροχής, παρατείνει κατά ένα εξάμηνο την έναρξη της ειδικής άδειας φροντίδας παιδιού.

Σύμφωνα με την γνωμοδότηση, και μετά την αποδοχή της, ισχύει ότι η ειδική άδεια προστασίας της μητρότητας, διάρκειας έξι μηνών, δεν συμψηφίζεται με καμία άλλη άδεια μητρότητας. Κατά συνέπεια, στις μητέρες που έχουν λάβει την ειδική άδεια προστασίας μητρότητας, η άδεια φροντίδας παιδιού αρχίζει μετά την λήξη της ειδικής αδείας προστασίας μητρότητας και δεν συμψηφίζεται με αυτήν.

Ήδη από το 2009 ο Συνήγορος του Πολίτη, μετά από σχετικές αναφορές μητέρων, που λόγω λήψης της ειδικής αδείας προστασίας μητρότητας, έχαναν ένα εξάμηνο από την άδεια φροντίδας παιδιού, είχε απευθυνθεί το Υπουργείο Εργασίας, ζητώντας αυτό ακριβώς το οποίο γνωματεύει τώρα το ΝΣΚ. Το Υπουργείο τότε είχε απαντήσει ότι «ως ημερομηνία έναρξης της χορήγησης της αδείας φροντίδας παιδιού τίθεται, σε κάθε περίπτωση, η ημερομηνία λήξης της αδείας μητρότητας, χωρίς να υφίσταται θέμα συμψηφισμού των δύο δικαιωμάτων».

Είχε δε εκφράσει την θέση ότι η επίλυση των θεμάτων αυτών εμπίπτει στο πεδίο αρμοδιότητας των συνδικαλιστικών οργάνων και πρέπει να τεθούν υπόψη των κοινωνικών εταίρων.

Ο Συνήγορος του Πολίτη επανήλθε στο θέμα το 2014, κατόπιν νέων αναφορών μητέρων. Στο έγγραφό του επικαλείτο απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ C-519/2003), βάσει της οποίας γνωμοδότησε το ΝΣΚ.

Παρά ταύτα, μετά τη λήψη του νέου εγγράφου της Ανεξάρτητης Αρχής, το Υπουργείο Εργασίας εξέδωσε εγκύκλιο προς το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ), ενημερώνοντας τους Κοινωνικούς Επιθεωρητές ότι το μειωμένο ωράριο εργασίας εξακολουθεί να αρχίζει από την επομένη της λήξης της αδείας λοχείας και στην περίπτωση που έχει γίνει χρήση της εξάμηνης αδείας ανατροφής, αλλά θα πρέπει να θεωρείται ότι έχει συντρέξει ένα εξάμηνο με χρήση ωραρίου μειωμένου κατά μία ώρα, ώστε να μπορεί η εργαζόμενη να κάνει χρήση δωδεκάμηνης αδείας με δύο ώρες μειωμένο ωράριο ημερησίως.

Η Ανεξάρτητη Αρχή απηύθυνε νέο έγγραφο προς το Υπουργείο Εργασίας και προς τον Ειδικό Γραμματέα του ΣΕΠΕ, με το οποίο τονίζει ότι, σύμφωνα με την προαναφερθείσα απόφαση του ΔΕΕ, η παράλληλη χρήση της ειδικής αδείας προστασίας η οποία είναι άδεια μητρότητας, και της αδείας φροντίδας παιδιού που είναι άδεια ανατροφής παραβιάζει το ευρωπαϊκό δίκαιο και συνιστά διάκριση λόγω φύλου. Ουδεμία απάντηση έλαβε από το ΣΕΠΕ.

Το Μάρτιο του 2017 η ίδια διεύθυνση του Υπουργείου Εργασίας απευθύνει ερώτημα προς το ΝΣΚ ζητώντας του να γνωμοδοτήσει ως προς την σχέση των δύο αδειών.
Τον Ιούνιο του 2018 το ΝΣΚ λαμβάνει την ίδια θέση που είχε λάβει ο ΣτΠ, επικαλούμενος την ίδια ακριβώς απόφαση του ΔΕΕ. Τον Νοέμβριο του 2018 η Υπουργός Εργασίας κάνει αποδεκτή την γνωμοδότηση του ΝΣΚ και το ανακοινώνει αναφέροντας ότι « Η προστασία της μητρότητας αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για το Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, το οποίο διαρκώς μεριμνά για τη θωράκιση του θεσμικού πλαισίου και την τήρηση της νομιμότητας μέσω των ελεγκτικών του μηχανισμών »

Ωστόσο, το γεγονός ότι η διαμεσολάβηση του Συνηγόρου του Πολίτη δεν έτυχε αποδοχής ούτε το 2009 ούτε το 2014, οδήγησε αναμφισβήτητα στην απώλεια του δικαιώματος έξι μηνών μειωμένου ωραρίου επί εννέα έτη για πολύ μεγάλο αριθμό μητέρων, οι οποίες, τη στιγμή αυτή που το αίτημά τους δικαιώνεται, δεν μπορούν να τύχουν κανενός είδους αποκατάστασης ούτε δικαίωσης για την απώλειά τους.