Ο Πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών Γιάννης Χατζηθεοδοσίου παρέστη και μίλησε στην ημερίδα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για την παρουσίαση της μελέτης «Ελληνική Χειροτεχνία: Υφιστάμενη Κατάσταση, Προκλήσεις και Προοπτικές», η οποία πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 19/2/2026.
Ο κ. Χατζηθεοδοσίου υπογράμμισε την υπεραξία της μελέτης και την ανάγκη για μια κοινή εθνική στρατηγική, θεσμική οργάνωση, ποιοτική εκπαίδευση και πιστοποίηση δεξιοτήτων, καθώς και αξιοποίηση της τεχνολογίας και του ηλεκτρονικού εμπορίου. Επισήμανε, επίσης, την ανάγκη για χρηματοδοτικά εργαλεία, δημιουργία εθνικού brand για την ελληνική χειροτεχνία, ανάπτυξη συνεργατικών σχηματισμών και σύνδεση του κλάδου με τον τουρισμό και τη δημιουργική οικονομία.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά της, ανακοίνωσε ότι εντός του καλοκαιριού θα τεθεί σε λειτουργία ηλεκτρονική πλατφόρμα δικτύωσης των χειροτεχνών, υπογραμμίζοντας ότι η χειροτεχνία μπορεί να αποτελέσει βασικό πυλώνα ανάπτυξης, με δράσεις ψηφιακού μετασχηματισμού και εκπαιδευτικά προγράμματα πιστοποίησης δεξιοτήτων. Παράλληλα, κυβερνητικοί και επιχειρηματικοί φορείς τόνισαν την ανάγκη θεσμικής σταθερότητας, χρηματοδοτικών εργαλείων και στενής συνεργασίας κράτους, επιμελητηρίων και κοινωνικών εταίρων, ώστε ο κλάδος να αξιοποιήσει πλήρως τη δυναμική του στην εγχώρια και διεθνή αγορά.
Στο πλαίσιο αυτό, επισημάνθηκε ότι το υπουργείο Ανάπτυξης κινείται ενεργά με δράσεις αναζωογόνησης της ελληνικής χειροτεχνίας, μεταξύ των οποίων και η ενθάρρυνση φορέων για την απόκτηση πιστοποιητικών γεωγραφικής ένδειξης για χειροτεχνικά προϊόντα.
Κατά τη διάρκεια της ημερίδας παρουσιάστηκαν τα βασικά ευρήματα της μελέτης, η οποία υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της Πράξης «Ανάπτυξη μηχανισμών και εφαρμογή δράσεων στήριξης της προσαρμοστικότητας και της ανθεκτικότητας των ΜΜΕ και του ανθρώπινου δυναμικού τους» του Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα 2021-2027».
Πιο αναλυτικά, στην μελέτη αποτυπώνεται η υφιστάμενη κατάσταση της ελληνικής χειροτεχνίας, την καταγραφή των αναγκών, προβλημάτων και δυνατοτήτων των επιμέρους χειροτεχνικών κλάδων, καθώς και τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων προτάσεων πολιτικής για την ενίσχυση του τομέα. Παράλληλα, παρουσιάστηκε η πρόταση του Ινστιτούτου για τη συγκρότηση και λειτουργία Κλαδικού Συμβουλίου Δεξιοτήτων Χειροτεχνίας, ως θεσμικού μηχανισμού διαβούλευσης και σχεδιασμού δράσεων για την παρακολούθηση των αναγκών δεξιοτήτων, τη διάγνωση των τάσεων απασχόλησης και την πρόγνωση της μελλοντικής ζήτησης ειδικοτήτων.
Ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ Γιώργος Καββαθάς τόνισε ότι η χειροτεχνία αποτελεί μέρος της πολιτιστικής ταυτότητας και της δημιουργικής οικονομίας της χώρας, αναδεικνύοντας τις διαρθρωτικές αδυναμίες του κλάδου, όπως η απουσία ενιαίου θεσμικού πλαισίου, η δυσκολία πρόσβασης στη χρηματοδότηση, η γήρανση του ανθρώπινου δυναμικού και τα κενά στην εκπαίδευση και πιστοποίηση δεξιοτήτων. Παράλληλα, επισήμανε το αυξανόμενο ενδιαφέρον για αυθεντικά και βιώσιμα προϊόντα και τη δυνατότητα της χειροτεχνίας να λειτουργήσει ως μοχλός τοπικής ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και εξωστρέφειας.
Χαιρετίζοντας την ημερίδα, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη τόνισε ότι η ελληνική χειροτεχνία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις τοπικές κοινωνίες και ότι η προσέγγιση της Πολιτείας είναι ολιστική, με στόχο τη μετατροπή της χειροτεχνίας σε βασικό μοχλό ανάπτυξης, από τις πρώτες ύλες έως τις εξαγωγές. Υπογράμμισε, επίσης, ότι υλοποιούνται δράσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα με πιστοποιήσεις δεξιοτήτων, ενώ παράλληλα προωθείται ο ψηφιακός μετασχηματισμός των χειροτεχνικών επιχειρήσεων. Όπως ανέφερε, εντός του καλοκαιριού θα τεθεί σε λειτουργία και ηλεκτρονική πλατφόρμα για τη δικτύωση των χειροτεχνών.
Ο υφυπουργός Παιδείας Κώστας Βλάσσης επισήμανε ότι η ελληνική χειροτεχνία συνδέεται άμεσα με την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας και ότι η Ελλάδα χρειάζεται μορφές επιχειρηματικότητας που σέβονται την παράδοση. Τόνισε τον κομβικό ρόλο των κοινωνικών εταίρων στη διαμόρφωση πολιτικών για τα ελληνικά χειροτεχνικά επαγγέλματα.
Η αντιπεριφερειάρχης Επιχειρηματικότητας Αλεξάνδρα Πάλλη Γιαννακοπούλου σημείωσε ότι η ελληνική χειροτεχνία δεν αποτελεί μόνο στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και ουσιαστικό κομμάτι της ελληνικής οικονομίας.
Ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδας Γιάννης Βουτσινάς ανέφερε ότι η ελληνική χειροτεχνία δημιουργεί εισόδημα και ότι αποτελεί χρέος της Πολιτείας, των επιμελητηρίων και των εμπλεκόμενων φορέων να εργαστούν συστηματικά για την ενίσχυση των χειροτεχνικών επαγγελμάτων, τα οποία ενσωματώνουν σημαντικό μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθηνών Κώστας Δαμίγος υπογράμμισε ότι η χειροτεχνία συνδέει το παρελθόν με το παρόν και μπορεί να οδηγήσει σε ένα βιώσιμο μέλλον, καθώς ο καταναλωτής αναζητά το αυθεντικό, το παραδοσιακό και το χειροποίητο προϊόν. Αναφέρθηκε στις πιέσεις από τα εισαγόμενα προϊόντα και στην ανάγκη ενίσχυσης της ελληνικής χειροτεχνίας, παρουσιάζοντας στοιχεία συμμετοχής των χειροτεχνών στο ΒΕΑ, όπου φιλοξενείται η πλειονότητα των επαγγελματιών του κλάδου.
Ο γενικός γραμματέας του ΒΕΠ Βασίλης Δανέζης επεσήμανε την ανάγκη θεσμικής σταθερότητας και χρηματοδοτικών προγραμμάτων που θα διασφαλίσουν τη συνέχεια και την ανάπτυξη των χειροτεχνικών επαγγελμάτων.
Προτάσεις Πολιτικής και Κατευθύνσεις για το Μέλλον
Όπως επισημάνθηκε, η ελληνική χειροτεχνία μπορεί να αποτελέσει δυναμικό πυλώνα της δημιουργικής οικονομίας και της βιώσιμης ανάπτυξης, υπό την προϋπόθεση συντονισμένης στρατηγικής και θεσμικής ανασυγκρότησης του κλάδου.
Οι προτάσεις της μελέτης συγκροτούν ένα συνεκτικό πλαίσιο μεταρρυθμίσεων και δράσεων για την ενίσχυση της χειροτεχνίας, στηριζόμενο σε τρεις στρατηγικούς άξονες: θεσμική οργάνωση, οικονομική βιωσιμότητα και ανάπτυξη δεξιοτήτων. Οι βασικές προτάσεις πολιτικής που προέκυψαν στο πλαίσιο της μελέτης είναι οι ακόλουθες:
▶ Δημιουργία Εθνικού Μητρώου Χειροτεχνίας: Το μητρώο θα λειτουργεί ως εργαλείο χαρτογράφησης και καταγραφής των επιχειρήσεων και επαγγελματιών του κλάδου, παρέχοντας αξιόπιστα δεδομένα για το σχεδιασμό πολιτικών, τη στόχευση επιδοτήσεων και την αξιολόγηση της αγοράς. Θα συμβάλει στην ορατότητα και στην επίσημη αναγνώριση της χειροτεχνικής δραστηριότητας.
▶ Ίδρυση Εθνικού Φορέα Χειροτεχνίας (Craft Council): Ο φορέας θα πρέπει να έχει ρόλο στρατηγικού συντονισμού και εκπροσώπησης, διασφαλίζοντας τη συνεργασία μεταξύ κρατικών αρχών, επαγγελματικών ενώσεων και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Θα αναλάβει τη χάραξη εθνικής στρατηγικής, τη διαχείριση του μητρώου, τη διασύνδεση με ευρωπαϊκούς φορείς και οργανισμούς, καθώς και την παρακολούθηση και αξιοποίηση προγραμμάτων στήριξης.
▶ Εισαγωγή Εθνικού Χειροτεχνικού Σήματος: Το σήμα θα λειτουργεί ως εγγύηση ποιότητας, αυθεντικότητας και προέλευσης, προστατεύοντας τα προϊόντα από απομιμήσεις και ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Θα αποτελέσει εργαλείο προβολής και branding της ελληνικής χειροτεχνίας στις διεθνείς αγορές.
▶ Πιστοποίηση επαγγελματικών περιγραμμάτων και διαδρομές ανάπτυξης δεξιοτήτων: Προτείνεται η δημιουργία προγραμμάτων εκπαίδευσης σε συνεργασία με το προτεινόμενο προς σύσταση Κλαδικό Συμβούλιο Δεξιοτήτων Χειροτεχνίας, ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες της αγοράς χειροτεχνικών προϊόντων και να διασφαλίζεται η μεταβίβαση τεχνογνωσίας από τις παλαιότερες στις νεότερες γενιές.
▶ Ψηφιακός μετασχηματισμός: Περιλαμβάνει την ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων (e-shops, πλατφόρμες προώθησης, βάσεις δεδομένων) και την εκπαίδευση σε δεξιότητες ηλεκτρονικού εμπορίου και marketing.
▶ Ανάπτυξη νέων χρηματοδοτικών εργαλείων: Δημιουργία ταμείων εγγυοδοσίας, μικροπιστώσεων και κινήτρων για νέες επιχειρήσεις. Ενσωμάτωση της χειροτεχνίας στα προγράμματα του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης, με στόχο τη ρευστότητα και την τεχνολογική αναβάθμιση.
▶ Ενίσχυση περιφερειακών συνεργατικών σχηματισμών (clusters): Δημιουργία τοπικών οικοσυστημάτων χειροτεχνίας, που θα συνδέουν παραγωγούς, εμπορικές επιχειρήσεις και πολιτιστικούς φορείς, ενισχύοντας την εξωστρέφεια και την τοπική ανάπτυξη.
▶ Σύνδεση με τη δημιουργική οικονομία και τον τουρισμό: Προώθηση κοινών δράσεων με σχεδιαστές, μουσεία και τουριστικούς φορείς, ώστε τα χειροτεχνικά προϊόντα να ενταχθούν στις εμπειρίες πολιτιστικού τουρισμού και να ενισχύσουν την ελληνική ταυτότητα.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ – ΜΠΕ
Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία του Προέδρου του Ε.Ε.Α.:
Συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές -κυρίως βέβαια στη ΓΣΕΒΕΕ και στον πρόεδρο της τον αγαπημένο μου φίλο αλλά και συνοδοιπόρο στο ΕΕΑ, Γιώργο Καββαθά- για την εκπόνηση της μελέτης «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑ: υφιστάμενη κατάσταση, προκλήσεις και προοπτικές».
Αυτή η μελέτη μπορεί να αναδειχθεί σε εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για την ενίσχυση και αναζωογόνηση του τομέα της χειροτεχνίας. Το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών έχει προχωρήσει σε πολλές ανάλογες δράσεις, δηλαδή εκπονήσεις ερευνών για διάφορους τομείς, οπότε μπορώ να καταλάβω την υπεραξία που μπορεί να δώσει μία τέτοια μελέτη σε έναν κλάδο με μεγάλη παράδοση στη χώρα μας.
Και είμαι σίγουρος ότι εφόσον αναλυθούν σωστά τα ευρήματα και συμβάλει και η Πολιτεία, τότε μπορούμε να ελπίζουμε όλοι σε καλύτερες ημέρες για την ελληνική χειροτεχνία. Που κατά τα ψέματα, τα πολλά τελευταία χρόνια δεν έχει αξιοποιηθεί.
Η κεραμική, η υφαντουργία, η αργυροχρυσοχοΐα, η ξυλογλυπτική, αλλά και άλλοι τομείς της ελληνικής χειροτεχνίας, ήταν παράγοντες οικονομικής ανάπτυξης, συνέβαλαν στην απασχόληση, στη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, στην τόνωση της περιφέρειας. Με τα χρόνια όμως αλλά κυρίως εξαιτίας των συνθηκών -οικονομική κρίση, δυσκολία στη χρηματοδότηση, περιορισμένες δυνατότητες κατάρτισης του ανθρώπινου δυναμικού- μειώθηκε ο ρόλος τους.
Θυμάμαι ότι κάποια στιγμή, κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, φίλος αργυροχρυσοχόος μου μετέφερε την αγωνία του για το επαγγελματικό του μέλλον. Έβλεπε να κατακλύζεται η ελληνική αγορά από κοσμήματα που έρχονταν από την Κίνα. Προϊόντα εργοστασίου, χωρίς μεράκι, χωρίς φινέτσα. Χωρίς τη μοναδικότητα που κάνει ένα κόσμημα ξεχωριστό. Θυμάστε πόσα μικρά εργαστήρια είχαν κλείσει εκείνη την περίοδο.
Επειδή όμως όλα στη ζωή κάνουν κύκλους, φαίνεται ότι ανοίγεται μία νέα εποχή για την ελληνική χειροτεχνία. Τα νέα παιδιά που θέλουν να απασχοληθούν σε αυτήν αλλά και η στροφή που έχει κάνει το καταναλωτικό κοινό σε προϊόντα που χαρακτηρίζονται από αυθεντικότητα, είναι μία καλή εξέλιξη.
Για να δούμε βέβαια στην πράξη μία ουσιαστική ανάκαμψη όλου του τομέα, πρέπει να συμφωνήσουν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς σε μία κοινή στρατηγική. Αυτή η ανάγκη εξάλλου προκύπτει και από τα ευρήματα της μελέτης.
Η αυξημένη κρατική μέριμνα είναι μία αναγκαία προϋπόθεση σε αυτή την προσπάθεια. Γιατί μέσω αυτής θα δημιουργηθούν σύγχρονα προγράμματα κατάρτισης αλλά και διασύνδεσης με την επαγγελματική εκπαίδευση. Η σύσταση ενός θεσμικού φορέα σίγουρα θα διευκόλυνε την κατάσταση. Γιατί δεν μπορούν τα πράγματα να λειτουργούν αποσπασματικά. Απαιτείται μία θεσμική οργάνωση που θα συμβάλει στην εκπόνηση ενός κεντρικού σχεδιασμού και συντονισμού. Με δύο λόγια θα έλεγα ότι είναι αναγκαίο να δούμε μία εθνική στρατηγική.
Κορυφαία προτεραιότητα βέβαια η ποιοτικότερη εκπαίδευση και η ανάπτυξη των δεξιοτήτων. Και πιστοποίηση αυτών των δεξιοτήτων. Πολύτιμος βοηθός στην προσπάθεια ανασυγκρότησης του τομέα μπορεί να αναδειχθεί η τεχνολογία. Όχι μόνο για καλύτερη κατάρτιση αλλά και για εκμάθηση και αξιοποίηση των νέων ψηφιακών εργαλείων, του ηλεκτρονικού εμπορίου και του marketing.
Ως άνθρωπος της αγοράς θεωρώ αναγκαίο να δημιουργηθεί ένα μπραντ για την ελληνική χειροτεχνία. Μέσω αυτού θα γίνεται ευκολότερα η πρόσβαση στις αγορές του εξωτερικού, θα μπορούσε να εγγυηθεί την ποιότητα των προϊόντων και να προστατεύει καταναλωτές αλλά και επαγγελματίες από τις απομιμήσεις.
Βέβαια χωρίς την απαραίτητη χρηματοδότηση, ειδικά σε αυτή την απαιτητική και άκρως ανταγωνιστική εποχή που ζούμε, δύσκολα μπορεί να υπάρξει το ποθητό αποτέλεσμα. Για αυτό και πρέπει να ασκηθούν πιέσεις προς την Πολιτεία για περισσότερα χρηματοδοτικά εργαλεία με προϋποθέσεις όμως που θα δίνουν τη δυνατότητα της πρόσβασης σε μεγαλύτερο αριθμό επαγγελματιών. Βλέπετε τι έχει γίνει με όλους τους μικρομεσαίους και με τον αποκλεισμό τους από τα κοινοτικά κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ. Εδώ και χρόνια στερούνται πολύτιμων πόρων που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων τους. Επιτέλους είναι ώρα να αλλάξει αυτό και η κυβέρνηση οφείλει να ακούσει τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς. Πρέπει λοιπόν να γίνει προσπάθεια να ενσωματωθεί η χειροτεχνία σε περισσότερα ευρωπαϊκά προγράμματα.
Για την ευκολότερη και αποδοτικότερη προώθηση των προϊόντων στην αγορά, είναι χρήσιμο να δημιουργηθούν συνεργατικοί σχηματισμοί που θα συνδέουν παραγωγούς, εμπορικές επιχειρήσεις και πολιτιστικούς φορείς. Και τέλος να υπάρξει άμεση σύνδεση με τον τουρισμό. Είναι καιρός να προβάλουμε και άλλα πράγματα πέρα από τον ήλιο, τη θάλασσα και τα μνημεία της αρχαιότητας. Μεταξύ αυτών των νέων πραγμάτων, σίγουρα μπορούν να είναι οι δημιουργίες Ελλήνων χειροτεχνών. Μοναδικές, αυθεντικές, δίνοντας την ταυτότητα του τόπου που παράγονται.
Φίλες και φίλοι, ως Πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών ξέρετε πολύ καλά το ενδιαφέρον μου για το σήμερα και το αύριο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς και τις δράσεις μας για τη στήριξη τους. Και οι επιχειρήσεις και οι επαγγελματίες της ελληνικής χειροτεχνίας ανήκουν ακριβώς σε αυτήν την κατηγορία. Στους μικρομεσαίους. Από αυτό το βήμα λοιπόν δεσμεύομαι ότι θα συμβάλω με όλες μου τις δυνάμεις στη στήριξη και την περαιτέρω ανάπτυξη της ελληνικής χειροτεχνίας.