Βασική αδυναμία του κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος της χώρας είναι οι μεγάλες καθυστερήσεις που αντιμετωπίζουν οι υποψήφιοι συνταξιούχοι από το χρονικό σημείο της υποβολής της αιτήσεως συνταξιοδότησης έως την έκδοση της συνταξιοδοτικής τους απόφασης και κατά συνέπεια έως τη λήψη συνταξιοδοτικών παροχών. Υπάρχουν περιπτώσεις, στις οποίες είτε λόγω πολυπλοκότητας των εφαρμοστέων διατάξεων, είτε λόγω προβλημάτων σχετικά με τη συγκέντρωση των απαραίτητων στοιχείων και τον συντονισμό των περισσότερων αρμόδιων, και πολλές φορές υποστελεχωμένων, υποκαταστημάτων του ασφαλιστικού φορέα, υπάρχουν καθυστερήσεις πολλών ετών. Ο νομοθέτης, αναγνωρίζοντας την ανάγκη προστασίας των υποψήφιων συνταξιούχων κατά το διάστημα επεξεργασίας της αίτησης συνταξιοδότησής τους, οι οποίοι, εφόσον έχουν παύσει να εργάζονται, θα έρχονταν αντιμέτωποι με παντελή έλλειψη εσόδων για μεγάλα χρονικά διαστήματα, προέβλεψε τη δυνατότητα χορήγησης προσωρινής σύνταξης. Χορήγηση προσωρινής σύνταξης προβλεπόταν και προ της ενοποίησης των ταμείων, στις καταστατικές τους διατάξεις, ενώ πλέον εφαρμοστέα είναι τα άρθρα 29 και 29Α του Ν.4387/2016, όπως τροποποιήθηκαν και ισχύουν σήμερα. Ειδικότερα, στο άρθρο 29 προβλέπεται η χορήγηση προσωρινής σύνταξηςσε ασφαλισμένους οι οποίοι έχουν υποβάλει στον e-Ε.Φ.Κ.Α. από τις 13.5.2016 έντυπη αίτηση συνταξιοδότησης λόγω γήρατος, το ποσό της οποίας υπολογίζεται ως εξής: «α) Για τους μισθωτούς το 80% του μέσου όρου των μηνιαίων αποδοχών του ασφαλισμένου κατά τους δώδεκα (12) μήνες ασφάλισης που προηγούνται της υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης. Ο μέσος αυτός όρος υπολογίζεται ως το πηλίκο της διαίρεσης του συνόλου των μηνιαίων αποδοχών, οποτεδήποτε και αν καταβλήθηκαν, διά του δώδεκα (12). β) Για τους αυτοτελώς απασχολούμενους, τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους ασφαλισμένους στον Ο.Γ.Α., όπως αυτοί ορίζονται στα άρθρα 39 και 40, το 70% του μέσου μηνιαίου εισοδήματος των δώδεκα (12) τελευταίων μηνών ασφάλισης που προηγούνται της υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης. Ως μέσο μηνιαίο εισόδημα νοείται αυτό το οποίο προκύπτει από το πηλίκο του συνόλου των τρεχουσών εισφορών κύριας ασφάλισης που καταβλήθηκαν κατά τους μήνες αυτούς, διαιρούμενου δια του 20% και διά του δώδεκα (12). γ) Στην περίπτωση χορήγησης σύνταξης σε όσους έχουν υποβάλλει αίτηση συνταξιοδότησης και έχουν ήδη αναλάβει ή αναλαμβάνουν από τη δημοσίευση του νόμου εργασία και δικαιούνται σύνταξη, καταβάλλεται προσωρινή σύνταξη από τη δημοσίευση του παρόντος και εφεξής μειωμένη κατά ποσοστό 30% για όσο χρονικό διάστημα απασχολούνται ή διατηρούν την ιδιότητα ή τη δραστηριότητά τους αυτή. δ) Η μείωση της περ. γ) εφαρμόζεται και επί των ποσών που προκύπτουν από τις παρ. 2 και 3.» Στο άρθρο 29 του ίδιου Νόμου, όπως προστέθηκε με το Νόμο 4499/2017, και εν συνεχεία τροποποιήθηκε με τους Νόμους 4714/2020 και 4798/2021, προβλέπεται ότι χορηγείται προσωρινή σύνταξη στους ασφαλισμένους που υποβάλλουν ηλεκτρονικά στο πληροφοριακό σύστημα του e- ΕΦΚΑ, μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (ΕΨΠ-gov.gr) αίτηση συνταξιοδότησης. Η προσωρινή αυτή σύνταξη χορηγείται από την πρώτη του επόμενου της ημερομηνίας κατάθεσης της αίτησης συνταξιοδότησης μήνα, μέχρι το τέλος του μήνα έκδοσης της οριστικής απόφασης και το ποσό της υπολογίζεται στο 80% του ποσού της οριστικής σύνταξης, όπως διαμορφώνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4387/2016 (Α` 85). Όπως ορίζεται στην παρ.2α του άρθρου «Στην περίπτωση χορήγησης μειωμένης σύνταξης λόγω γήρατος, το ποσό που υπολογίζεται κατά το προηγούμενο εδάφιο μειώνεται αντίστοιχα προς το ποσοστό μείωσης που προβλέπεται από τις οικείες διατάξεις για κάθε μήνα που υπολείπεται της συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας για τη χορήγηση πλήρους σύνταξης. Στην περίπτωση χορήγησης σύνταξης σε όσους έχουν υποβάλει αίτηση συνταξιοδότησης και οποίοι έχουν ήδη αναλάβει ή αναλαμβάνουν από της δημοσιεύσεως του νόμου εργασία και δικαιούνται σύνταξη, καταβάλλεται προσωρινή σύνταξη από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου και εφεξής μειωμένη κατά ποσοστό 30% για όσο χρονικό διάστημα απασχολούνται ή διατηρούν την ιδιότητα ή τη δραστηριότητά τους αυτή.» Σημειώνεται ότι από 24/4/2021 καθιερώνεται η χορήγηση προσωρινής σύνταξης υποχρεωτικά,χωρίς να απαιτείται δήλωση συναίνεσης εκ μέρους των υποψήφιων συνταξιούχων (άρθρο 262 Ν.4798/2021). Για την χορήγηση της προσωρινής σύνταξης υποβάλλεται ηλεκτρονική αίτηση στον www.efka.gov.gr με 1) συμπληρωμένα όλα τα πεδία που είναι απαραίτητα για τον υπολογισμό της σύνταξης και 2) συνυποβολή υπεύθυνης δήλωσης του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 (Α΄ 75) ειδικά ως προς την ακρίβεια του χρόνου ασφάλισης και των αποδοχών ή του εισοδήματος που δηλώνει στην αίτηση συνταξιοδότησης, καθώς και ότι πληρούνται τόσο τις προϋποθέσεις χορήγησης της προσωρινής σύνταξης του άρθρου αυτού όσο και τις προϋποθέσεις χορήγησης της οριστικής σύνταξης. Δεν χορηγείται προσωρινή σύνταξη στις κάτωθι περιπτώσεις :
- Όταν υπάρχουν οφειλές από ασφαλιστικές εισφορές, το ποσό των οποίων υπερβαίνει τα προβλεπόμενα από τις σχετικές διατάξεις ποσά (6.000 ευρώ για τ. ΟΓΑ και 20.000 για τα λοιπά ταμεία).
- Όταν δεν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης.
- Όταν δεν έχουν κατατεθεί τα απαραίτητα δικαιολογητικά.
- Όταν χορηγείται ήδη προσωρινή ή οριστική σύνταξη για την ίδια αιτία.
- Όταν είναι απαραίτητη η αναγνώριση χρόνων ασφάλισης για θεμελίωση του δικαιώματος συνταξιοδότησης.
- Όταν παρέχεται εργασία για την οποία προβλέπεται αναστολή καταβολής της σύνταξης κατ’ άρθρο 20 του ν. 4387/2016
- Όταν τυγχάνουν εφαρμογής διατάξεις των διμερών συμβάσεων και οι Κανονισμοί 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας και 987/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Σεπτεμβρίου 2009, για καθορισμό της διαδικασίας εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΚ) 883/2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας.
- Πρόσωπα, τα οποία υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης λόγω γήρατος στον e-ΕΦΚΑ πριν τη συμπλήρωση του εξηκοστού δευτέρου (62ου) έτους της ηλικίαςτους λαμβάνουν ποσό ίσο με τριακόσια εξήντα (360,00) ευρώ, εφόσον συμπληρώνουν κατά τη στιγμή της αίτησης, τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης με βάση τις γενικές, ειδικές ή καταστατικές διατάξεις των ενταγμένων στον e-ΕΦΚΑ τέως φορέων κύριας ασφάλισης, και συγκεκριμένα: α. Τα όρια ηλικίας του ν. 4336/2015 (Α’ 94), εφόσον εμπίπτουν στις διατάξεις αυτές. β. Τον ελάχιστο χρόνο ασφάλισης που απαιτείται από τις ειδικές θεμελιωτικές διατάξεις σε οποιοδήποτε ενταγμένο στον e-ΕΦΚΑ τέως φορέα κύριας ασφάλισης αυτοτελώς ή διαδοχικά. γ. Τις ειδικές προϋποθέσεις που τίθενται στις ειδικές θεμελιωτικές διατάξεις, εφόσον εμπίπτουν στις διατάξεις αυτές. Ως ειδικές προϋποθέσεις νοούνται ενδεικτικά: η ανηλικότητα του τέκνου, το πλήθος των τέκνων, η πιστοποιημένη αναπηρία συζύγου, τέκνου ή αδελφού, η συμπλήρωση των απαιτούμενων ημερών ασφάλισης με βάση τις διατάξεις Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων.
- Πρόσωπα, τα οποία υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας ή γήρατος λόγω αναπηρίας, δικαιούνται ποσό ίσο με τριακόσια ογδόντα τέσσερα (384,00) ευρώ, εφόσον συμπληρώνουν τις κατά περίπτωση οριζόμενες ελάχιστες χρονικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης και έχουν εν ισχύ γνωμάτευση της αρμόδιας Υγειονομικής Επιτροπής των ΚΕΠΑ, που πιστοποιεί το ελάχιστο απαιτούμενο από τις σχετικές διατάξεις ποσοστό αναπηρίας και τις κατά περίπτωση προβλεπόμενες παθήσεις βάσει των διατάξεων του ν. 612/1977 (Α’ 164) ή των διατάξεων που παραπέμπουν σε αυτές και ισχύουν κάθε φορά. (…)
- Πρόσωπα, τα οποία υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης λόγω θανάτου ασφαλισμένου λαμβάνουν ποσό προκαταβολής έναντι της σύνταξης: α. Ίσο με τριακόσια ογδόντα τέσσερα (384,00) ευρώ για τον επιζώντα σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης. Για την καταβολή του ανωτέρω ποσού εξετάζεται η συμπλήρωση τόσο των ελάχιστων χρονικών προϋποθέσεων συνταξιοδότησης του θανόντος ασφαλισμένου όσο και των λοιπών προϋποθέσεων που ορίζονται στις παρ. 2 και 3 του άρθρου 12 του ν. 4387/2016, όπως ισχύουν. β. Ίσο με τριακόσια ογδόντα τέσσερα (384,00) ευρώ για τους λοιπούς δικαιούχους, επιμεριζόμενο ισομερώς μεταξύ αυτών. Για την καταβολή του ποσού εξετάζεται η συμπλήρωση τόσο των ελάχιστων χρονικών προϋποθέσεων συνταξιοδότησης του θανόντος ασφαλισμένου όσο και των προϋποθέσεων που ορίζονται για τον κατά περίπτωση δικαιούχο.
- Πρόσωπα, τα οποία υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης λόγω θανάτου συνταξιούχου λαμβάνουν ποσό προκαταβολής έναντι της σύνταξης: α. Ίσο με τριακόσια ογδόντα τέσσερα (384,00) ευρώ για τον επιζώντα σύζυγο ή μέλος συμφώνου συμβίωσης. Για την καταβολή του ανωτέρω ποσού εξετάζεται η συμπλήρωση των προϋποθέσεων που ορίζονται στις παρ. 2 και 3 του άρθρου 12 του ν. 4387/2016, όπως ισχύουν. β. Ίσο με τριακόσια ογδόντα τέσσερα (384,00) ευρώ για τους λοιπούς δικαιούχους, επιμεριζόμενο ισομερώς μεταξύ αυτών. Για την καταβολή του ποσού εξετάζεται η συμπλήρωση των προϋποθέσεων που ορίζονται για τον κατά περίπτωση δικαιούχο.»
- Για την χορήγηση της προκαταβολής έναντι της σύνταξης στους δικαιούχους των παρ. 2, 3 και 4 του άρθρου 2 της παρούσας, ελέγχεται η συνδρομή των ελάχιστων προϋποθέσεων για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος από οποιονδήποτε ενταγμένο στον e-ΕΦΚΑ πρώην Φορέα κύριας ασφάλισης.
- Για όλες τις περιπτώσεις, η συνδρομή των προϋποθέσεων χορήγησης προκαταβολής έναντι σύνταξης, καθώς και των αρνητικών προϋποθέσεων της παρ. 7 του άρθρου 2, διαπιστώνεται αποκλειστικά με βάση τα στοιχεία που τηρούνται στα πληροφοριακά συστήματα του e-ΕΦΚΑ και λοιπών φορέων και δεν διενεργείται επιπλέον διασταύρωση των στοιχείων των πληροφοριακών συστημάτων με τον φυσικό φάκελο του ασφαλισμένου. Η ημερομηνία γέννησης, το πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης, το πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών, η ληξιαρχική πράξη θανάτου, η απόφαση πιστοποίησης του ποσοστού αναπηρίας και κάθε άλλο έγγραφο ή στοιχείο, το οποίο είναι αναγκαίο για τη διαπίστωση των προϋποθέσεων χορήγησης προκαταβολής και δύναται να αντληθεί με ηλεκτρονικά μέσα, ιδίως με τη χρήση διαδικτυακών υπηρεσιών μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης, αντλείται χωρίς συμμετοχή του αιτούντος και χωρίς προσκόμισή του σε φυσική μορφή. Σε περίπτωση που δεν προκύπτει η συνδρομή των προϋποθέσεων του χρόνου ασφάλισης από τα πληροφοριακά συστήματα αρκεί η υπεύθυνη δήλωση του αιτούντος.»