Έκθεση της ειδικής επιτροπής για τις φορολογικές αποφάσεις τύπου «tax ruling» και άλλα μέτρα παρόμοιου χαρακτήρα ή αποτελέσματος (TAXE 2)
 

Σχετικά με τις φορολογικές αποφάσεις τύπου «tax ruling» και άλλα μέτρα παρόμοιου χαρακτήρα ή αποτελέσματος

 

 

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

 

–  έχοντας υπόψη τα άρθρα 4 και 13 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ),

–  έχοντας υπόψη τα άρθρα 107, 108, 113, 115 και 116 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),

–  έχοντας υπόψη την απόφασή του, της 2ας Δεκεμβρίου 2015, σχετικά με τη σύσταση, τις αρμοδιότητες, τη σύνθεση και τη διάρκεια της θητείας της ειδικής επιτροπής σχετικά με τις φορολογικές αποφάσεις τύπου «tax ruling», και άλλα μέτρα ισοδύναμου χαρακτήρα ή αποτελέσματος (TAXE 2)(1),

–  έχοντας υπόψη τις αποκαλύψεις της Διεθνούς Σύμπραξης Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) σχετικά με τις φορολογικές αποφάσεις τύπου «tax ruling» και άλλες επιζήμιες πρακτικές στο Λουξεμβούργο, που έχουν γίνει γνωστές ως «LuxLeaks»,

–  έχοντας υπόψη τις αποκαλύψεις της Διεθνούς Σύμπραξης Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) σχετικά με τη χρήση υπεράκτιων εταιρειών, που έχουν γίνει γνωστές ως «έγγραφα του Παναμά», και ιδίως τα έγγραφα που δημοσιεύτηκαν στις 9 Μαΐου 2016,

–  έχοντας υπόψη τα αποτελέσματα των διαφόρων συνόδων κορυφής G7, G8 και G20 που έχουν πραγματοποιηθεί για διεθνή φορολογικά ζητήματα, ιδίως της συνόδου κορυφής της Ise-Shima, της 26ης και 27ης Μαΐου 2016, και το αποτέλεσμα της διάσκεψης των υπουργών οικονομικών και των διοικητών των κεντρικών τραπεζών της G20, που πραγματοποιήθηκε στις 14 και 15 Απριλίου 2016 στην Ουάσιγκτον,

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμα που ενέκρινε η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 27 Ιουλίου 2015 σχετικά με το πρόγραμμα δράσης της Αντίς Αμπέμπα,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), της 30ης Νοεμβρίου 2015, με τίτλο «Αρχές της G20 και του ΟΟΣΑ για την εταιρική διακυβέρνηση»,

–  έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του ECOFIN της 8ης Μαρτίου 2016 σχετικά με την ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών σχετικά με τις δραστηριότητες των πολυεθνικών εταιρειών και σχετικά με τον κώδικα δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων, της 8ης Δεκεμβρίου 2015 σχετικά με την εταιρική φορολογία, τη διάβρωση της φορολογικής βάσης και τη μεταφορά κερδών, της 9ης Δεκεμβρίου 2014 σχετικά με τη φορολογία των επιχειρήσεων, και της 1ης Δεκεμβρίου 1997 σχετικά με τη φορολογική πολιτική, καθώς και το υπόμνημα της άτυπης συζήτησης του ECOFIN για τα «έγγραφα του Παναμά» της 22ας Απριλίου 2016,

–  έχοντας υπόψη την οδηγία του Συμβουλίου, της 8ης Δεκεμβρίου 2015(2), για την τροποποίηση της οδηγίας σχετικά με τη διοικητική συνεργασία(3),

–  έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, περί λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του άρθρου 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης(4),

–  έχοντας υπόψη την οδηγία 77/799/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1977, σχετικά με την αμοιβαία συνδρομή των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών στον τομέα των άμεσων φόρων και των φόρων επί των ασφαλίστρων(5),

–  έχοντας υπόψη την οδηγία 2015/849, της 20ής Μαΐου 2015, σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας(6),

–  έχοντας υπόψη την κοινή έκθεση παρακολούθησης, που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 16 Μαρτίου 2016, όσον αφορά τα ψηφίσματα του Κοινοβουλίου που περιέχει συστάσεις σχετικά με την επίτευξη διαφάνειας, συντονισμού και σύγκλισης στις πολιτικές όσον αφορά τη φορολογία εταιρειών στην Ένωση, και σχετικά με τις φορολογικές αποφάσεις τύπου «tax ruling» και άλλα μέτρα παρόμοιου χαρακτήρα ή αποτελέσματος,

–  έχοντας υπόψη την πρόταση της Επιτροπής για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2013/34/ΕΕ όσον αφορά τη δημοσιοποίηση πληροφοριών για τη φορολογία εισοδήματος από ορισμένες επιχειρήσεις και υποκαταστήματα (η πρόταση για την υποβολή εκθέσεων ανά χώρα)(7),

–  έχοντας υπόψη την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τη δέσμη κατά της φοροαποφυγής (ATAP), η οποία αποτελείται από μια εισαγωγική ανακοίνωση(8), μια πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της φοροαποφυγής(9), μια πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τη διοικητική συνεργασία(10), μια σύσταση σχετικά με τις φορολογικές συμβάσεις(11), και μια μελέτη σχετικά με τον επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό(12),

–  έχοντας υπόψη την πρόταση της Επιτροπής, του 2011, για την έκδοση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας εταιρειών (ΚΕΒΦΕ) (COM(2011)0121), και τη σχετική θέση του Κοινοβουλίου, της 19ης Απριλίου 2012,

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών συνερχόμενων στα πλαίσια του Συμβουλίου της 1ης Δεκεμβρίου 1997 σχετικά με έναν κώδικα δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων(13), και τις τακτικές εκθέσεις που έχουν υποβληθεί στο Συμβούλιο από την Ομάδα Εργασίας για τον Κώδικα Δεοντολογίας όσον αφορά τη Φορολογία των Επιχειρήσεων,

–  έχοντας υπόψη τη συμφωνία περί φορολογικής διαφάνειας, η οποία μονογραφήθηκε μεταξύ της ΕΕ και του Πριγκιπάτου του Μονακό στις 22 Φεβρουαρίου 2016,

–  έχοντας υπόψη τη συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ της ΕΕ και του Πριγκιπάτου της Ανδόρας στις 12 Φεβρουαρίου 2016,

–  έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τη φορολόγηση των εισοδημάτων από αποταμιεύσεις, η οποία υπογράφηκε μεταξύ της ΕΕ και της Δημοκρατίας του Αγίου Μαρίνου στις 8 Δεκεμβρίου 2015,

–  έχοντας υπόψη τη συμφωνία σχετικά με την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών περί χρηματοοικονομικών λογαριασμών, η οποία υπογράφηκε μεταξύ της ΕΕ και του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν στις 28 Οκτωβρίου 2015,

–  έχοντας υπόψη τη φορολογική συμφωνία για τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης, η οποία υπογράφηκε μεταξύ της ΕΕ και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας στις 27 Μαΐου 2015,

–  έχοντας υπόψη την επικαιροποιημένη συμφωνία μεταξύ του Τζέρσεϊ και του Ηνωμένου Βασιλείου, της 30ης Νοεμβρίου 2015, και την αποκαλούμενη «Αλλαγή άποψης όσον αφορά την ερμηνεία της παραγράφου 2 της ρύθμισης περί διπλής φορολόγησης μεταξύ Τζέρσεϊ και Ηνωμένου Βασιλείου»,

–  έχοντας υπόψη τη ρύθμιση περί διπλής φορολόγησης μεταξύ Τζέρσεϊ και Ηνωμένου Βασιλείου, όπως τροποποιήθηκε με τη ρύθμιση του 2009, υπογράφηκε στις Τρίτη, 20 Ιανουαρίου 2009 και τέθηκε σε ισχύ στις 27 Νοεμβρίου 2009, όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών,

–  έχοντας υπόψη τη νομοθετική θέση που ανέλαβε το Κοινοβούλιο στις 8 Ιουλίου 2015 στην πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2007/36/ΕΚ όσον αφορά την ενθάρρυνση της μακροπρόθεσμης ενεργού συμμετοχής των μετόχων και της οδηγίας 2013/34/ΕΕ όσον αφορά ορισμένα στοιχεία της δήλωσης εταιρικής διακυβέρνησης,

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 16ης Δεκεμβρίου 2015, που περιέχει συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με την επίτευξη διαφάνειας, συντονισμού και σύγκλισης στις πολιτικές όσον αφορά τη φορολογία των εταιρειών στην Ένωση(14),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 25ης Νοεμβρίου 2015, σχετικά με τις φορολογικές αποφάσεις τύπου «tax ruling» και άλλα μέτρα παρόμοιου χαρακτήρα ή αποτελέσματος(15),

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 8ης Ιουλίου 2015, σχετικά με τη φοροαποφυγή και τη φοροδιαφυγή ως προκλήσεις για τη διακυβέρνηση, την κοινωνική προστασία και την ανάπτυξη στις αναπτυσσόμενες χώρες(16),

–  έχοντας υπόψη τις διάφορες κοινοβουλευτικές ακροάσεις σχετικά με τη φοροαποφυγή και τη φοροδιαφυγή που πραγματοποιήθηκαν σε εθνικά κοινοβούλια και ιδίως στη Βουλή των Κοινοτήτων του Ηνωμένου Βασιλείου, στη Γερουσία των ΗΠΑ, στη Γερουσία της Αυστραλίας και στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση και Γερουσία, καθώς και τις εκθέσεις που ακολούθησαν,

–  έχοντας υπόψη τη σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης CM/Rec(2014)7 της 30ης Απριλίου 2014 σχετικά με την προστασία των καταγγελτών,

–  έχοντας υπόψη τη διεξαγόμενη στο Λουξεμβούργο δίκη των Antoine Deltour, Raphaël Halet και Édouard Perrin, κατά των οποίων έχουν απαγγελθεί κατηγορίες για τον ρόλο τους στη δημοσίευση των αποκαλούμενων εγγράφων «LuxLeaks»,

–  έχοντας υπόψη τις αποφάσεις της Επιτροπής σχετικά με κρατικές ενισχύσεις όσον αφορά τη Fiat(17), τη Starbucks(18) και τις φορολογικές αποφάσεις του Βελγίου για πλεονάζοντα κέρδη(19), καθώς και τις αποφάσεις διεξαγωγής ερευνών για τις κρατικές ενισχύσεις όσον αφορά τις McDonalds, Apple και Amazon,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 52 του Κανονισμού του,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της ειδικής επιτροπής σχετικά με τις φορολογικές αποφάσεις τύπου «tax ruling» και άλλα μέτρα παρόμοιου χαρακτήρα ή αποτελέσματος (TAXE 2) (Α8-0223/2016),

Γενικές παρατηρήσεις, γεγονότα και στοιχεία

A.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αποκαλύψεις των «εγγράφων του Παναμά» και των «Luxleaks», όπως δημοσιοποιήθηκαν από τη Διεθνή Σύμπραξη Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ), έχουν καταδείξει ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει επειγόντως να καταπολεμήσουν τη φοροδιαφυγή, τη φοροαποφυγή και τον επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό και να λάβουν μέτρα για την ενίσχυση της συνεργασίας και της διαφάνειας προκειμένου να αποκατασταθεί η φορολογική δικαιοσύνη, καθιστώντας δικαιότερα τα φορολογικά μας συστήματα και να εξασφαλίζοντας ότι εταιρικοί φόροι καταβάλλονται εκεί που δημιουργείται αξία, όχι μόνο μεταξύ των κρατών μελών αλλά και παγκοσμίως·

B.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η έκταση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής εκτιμάται από την Επιτροπή σε ένα τρισεκατομμύριο ευρώ ετησίως(20), ενώ ο ΟΟΣΑ εκτιμά(21) την απώλεια εσόδων σε παγκόσμιο επίπεδο σε 4% έως 10% των συνολικών εσόδων από τη φορολογία εισοδήματος εταιρειών, ποσό που αντιστοιχεί σε 75 έως 180 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, σύμφωνα με τα επίπεδα του 2014· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ποσά αυτά είναι μόνο συντηρητικές εκτιμήσεις· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αρνητικές συνέπειες των εν λόγω πρακτικών για τους προϋπολογισμούς των κρατών μελών και τους πολίτες είναι εμφανείς και θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη στη δημοκρατία· λαμβάνοντας υπόψη ότι η φορολογική απάτη, η φοροδιαφυγή και ο επιθετικός φορολογικός σχεδιασμός διαβρώνουν τη φορολογική βάση των κρατών μελών και οδηγούν έτσι σε απώλεια φορολογικών εσόδων, διαβρώνοντας τις οικονομίες και την ικανότητα των κυβερνήσεων να παρέχουν δημόσιες υπηρεσίες, επενδύσεις και κοινωνική ασφάλιση·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι μέσα σε ένα δημοσιονομικό πλαίσιο αμοιβαίου ελέγχου είναι απαράδεκτο, πόροι που θα έπρεπε να παράγονται από φόρους οφειλόμενους σε ένα κράτος μέλος να παράγονται στην πραγματικότητα σε άλλο κράτος μέλος μέσω αθέμιτου και επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες επηρεάζονται δυσανάλογα από την εταιρική φοροαποφυγή, η οποία ευθύνεται για ετήσιες εκτιμώμενες απώλειες φορολογικών εσόδων ύψους 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ(22), στερώντας από τις χώρες αυτές τους απαραίτητους πόρους για τη χρηματοδότηση των βασικότερων υπηρεσιών και ζημιώνοντας τις πολιτικές αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ·

E.  λαμβάνοντας υπόψη ότι τα «έγγραφα του Παναμά» μας υπενθύμισαν πως το ζήτημα της φοροαποφυγής ξεπερνά τις πολυεθνικές εταιρείες και συνδέεται ισχυρά με εγκληματικές δραστηριότητες, και πως ο υπεράκτιος πλούτος εκτιμάται σε περίπου 10 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ· λαμβάνοντας υπόψη ότι υπεράκτιος πλούτος ύψους άνω των 2,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ φυλάσσεται στην Ελβετία·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ηγέτες της ομάδας G20 ανέλαβαν δράση τον Απρίλιο του 2009, ζητώντας ιδιαίτερα από τις υπεράκτιες δικαιοδοσίες να υπογράψουν τουλάχιστον 12 συνθήκες ανταλλαγής πληροφοριών, με στόχο να δοθεί τέλος στην εποχή του τραπεζικού απορρήτου· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι οικονομολόγοι αμφισβήτησαν σοβαρά την αποτελεσματικότητα των μέτρων αυτών εξηγώντας πως οι συνθήκες οδήγησαν στη μετεγκατάσταση των τραπεζικών καταθέσεων μεταξύ φορολογικών παραδείσων, αλλά δεν έχουν προκαλέσει αξιοσημείωτο επαναπατρισμό κεφαλαίων(23)· λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να συνηγορούν στο ότι οι επενδύσεις χαρτοφυλακίου στις υπεράκτιες δικαιοδοσίες ακολουθούσαν πτωτική πορεία μέχρι, τουλάχιστον, το 2014, παρά τις πρόσφατες διεθνείς προσπάθειες για αύξηση της χρηματοπιστωτικής διαφάνειας· λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι πολύ νωρίς να αξιολογηθεί κατά πόσον η έγκριση της αυτόματης ανταλλαγής φορολογικών πληροφοριών (κοινό πρότυπο αναφοράς) θα μεταβάλει την τάση αυτή·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με πληροφορίες της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, οι διασυνοριακές καταθέσεις σε υπεράκτια κέντρα την περίοδο μεταξύ 2008 και 2015 παρουσίασαν κατά μέσο όρο αύξηση της τάξης του 2,81% ετησίως, ενώ στον υπόλοιπο κόσμο αυξήθηκαν μόνο κατά 1,24%(24)· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα σημαντικότερα υπεράκτια χρηματοπιστωτικά κέντρα από άποψη ξένων καταθέσεων είναι οι Νήσοι Κάιμαν (663 δισ. δολάρια ΗΠΑ), το Λουξεμβούργο (360 δισ. δολάρια ΗΠΑ), η Ελβετία (137 δισ. δολάρια ΗΠΑ), το Χονγκ Κονγκ (125 δισ. δολάρια ΗΠΑ), η Σινγκαπούρη (95 δισ. δολάρια ΗΠΑ), οι Βερμούδες (77 δισ. δολάρια ΗΠΑ), ο Παναμάς (67 δισ. δολάρια ΗΠΑ), το Τζέρζι (58 δισ. δολάρια ΗΠΑ) και οι Μπαχάμες (55 δισ. δολάρια ΗΠΑ)· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διασυνοριακές καταθέσεις σε ευρωπαϊκούς παραδείσους όπως η Ανδόρα, το Γιβραλτάρ, το Λιχτενστάιν και η Ελβετία παρουσιάζουν πτωτική τάση ή παραμένουν στάσιμες τα τελευταία χρόνια, γεγονός που ενισχύει την υπόθεση της μετατόπισης των υπεράκτιων δραστηριοτήτων σε άλλες δικαιοδοσίες και της αναδιάρθρωσης των υπεράκτιων δραστηριοτήτων ως συνεπειών του αυξανόμενου αριθμού διμερών συμφωνιών ανταλλαγής φορολογικών πληροφοριών·

H.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επενδυτικές ροές προς υπεράκτια χρηματοπιστωτικά κέντρα εκτιμώνται σε 72 δισ. δολάρια ΗΠΑ για το 2015(25), και έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια λόγω των αυξανόμενων ροών από πολυεθνικές επιχειρήσεις που εδρεύουν σε αναπτυσσόμενες οικονομίες και οικονομίες σε μεταβατικό στάδιο, ενίοτε υπό τη μορφή επενδύσεων κυκλικής διαδρομής· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επενδυτικές ροές προς οντότητες ειδικού σκοπού αντιπροσωπεύουν την πλειονότητα των υπεράκτιων επενδυτικών ροών· λαμβάνοντας υπόψη ότι το Λουξεμβούργο ήταν ο πρωταρχικός παραλήπτης επενδυτικών ροών σχετιζόμενων με οντότητες ειδικού σκοπού το 2015, και ότι οι εισροές που σχετίζονται με οντότητες ειδικού σκοπού στις Κάτω Χώρες βρίσκονταν επίσης σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα το 2015· λαμβάνοντας υπόψη ότι η συνέχιση των χρηματοοικονομικών ροών μέσω υπεράκτιων χρηματοπιστωτικών μηχανισμών υπογραμμίζει την ανάγκη για μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ φορολογικών και επενδυτικών πολιτικών σε ευρωπαϊκό και σε παγκόσμιο επίπεδο·

Θ  λαμβάνοντας υπόψη ότι τον Απρίλιο του 2016 δόθηκε για άλλη μια φορά εντολή στον ΟΟΣΑ να καταρτίσει μαύρη λίστα μη συνεργαζόμενων δικαιοδοσιών· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κριτήρια για τον εντοπισμό των φορολογικών παραδείσων ορίζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έχει αναγνωρίσει τη σημασία όχι μόνο της ύπαρξης κριτηρίων διαφάνειας και συνεργασίας, αλλά και της εξέτασης επιζήμιων φορολογικών καθεστώτων·

Ι.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) είναι οι κύριοι δημιουργοί θέσεων εργασίας στην Ευρώπη, δεδομένου ότι έχουν δημιουργήσει περίπου το 85% όλων των νέων θέσεων εργασίας στην ΕΕ(26) τα πέντε τελευταία έτη· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με μελέτες(27), οι διασυνοριακές επιχειρήσεις καταβάλλουν κατά μέσο όρο 30% χαμηλότερους φόρους από τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε ένα μόνο κράτος· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτό συνιστά σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού, οδηγεί σε απώλεια θέσεων εργασίας και υποβάθμιση της ισότητας στην Ένωση, και εμποδίζει τη βιώσιμη ανάπτυξη·

ΙΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο επιθετικός φορολογικός σχεδιασμός ορίζεται από την Επιτροπή ως η εκμετάλλευση τεχνικών πτυχών ενός φορολογικού συστήματος ή αναντιστοιχιών μεταξύ δύο ή περισσότερων φορολογικών συστημάτων με σκοπό τη μείωση της φορολογικής υποχρέωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει πως ο επιθετικός φορολογικός σχεδιασμός μπορεί να λάβει διάφορες μορφές, με συνέπεια η εφαρμογή της φορολογικής νομοθεσίας να μην είναι εκείνη που είχαν προβλέψει οι νομοθέτες· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κύριες μορφές επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού περιλαμβάνουν τη μετατόπιση χρεών, τη γεωγραφική θέση ασώματων ακινητοποιήσεων και διανοητικής ιδιοκτησίας, τη στρατηγική μεταβιβαστική τιμολόγηση, υβριδικές αναντιστοιχίες και υπεράκτιες δανειακές δομές· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εταιρείες τις οποίες κάλεσε σε ακρόαση η Ειδική Επιτροπή επανέλαβαν πως καταβάλλουν πολλούς φόρους και πως η συμπεριφορά τους είναι νόμιμη· λαμβάνοντας υπόψη ότι ως τώρα μικρό μόνο ποσοστό εταιρειών έχει παραδεχθεί δημοσίως πως η εταιρική φοροαποφυγή αποτελεί προτεραιότητα και χρειάζεται να αντιμετωπιστεί·

ΙΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι σχεδόν το ένα τρίτο των διασυνοριακών εταιρικών επενδύσεων διοχετεύεται μέσω υπεράκτιων χρηματοπιστωτικών δομών· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή επισημαίνει πως το 72% της μετατόπισης κερδών στην Ευρωπαϊκή Ένωση χρησιμοποιεί μεταβιβαστική τιμολόγηση και φορολογικά αποτελεσματική γεωγραφική τοποθέτηση της διανοητικής ιδιοκτησίας, και ότι τα υπόλοιπα συστήματα μετατόπισης κερδών περιλαμβάνουν μετατόπιση χρεών(28)·

ΙΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διμερείς φορολογικές συμβάσεις κατανέμουν τα φορολογικά δικαιώματα μεταξύ της χώρας καταγωγής και της χώρας διαμονής· λαμβάνοντας υπόψη ότι συχνά παρέχεται στις χώρες καταγωγής το δικαίωμα να φορολογούν τα εισοδήματα από ενεργή επιχειρηματική δραστηριότητα, εφόσον υπάρχει μόνιμη εγκατάσταση στη χώρα καταγωγής, και οι χώρες διαμονής αποκτούν φορολογικά δικαιώματα επί του παθητικού εισοδήματος όπως μερισμάτων, δικαιωμάτων εκμετάλλευσης και τόκων· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο εν λόγω διαχωρισμός των φορολογικών δικαιωμάτων είναι ουσιώδους σημασίας για την κατανόηση των συστημάτων επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού·

ΙΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι λογιστικές πρακτικές συνίστανται στη σκιαγράφηση της οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης, αντιστοιχίζοντας τα έσοδα και τις δαπάνες, και τα κέρδη και τις ζημίες στην ημερολογιακή περίοδο κατά την οποία προκύπτουν αντί στην περίοδο κατά την οποία λαμβάνουν χώρα οι ταμειακές ροές· λαμβάνοντας υπόψη ότι, αν φορολογητέο εισόδημα περάσει από μια δικαιοδοσία σε άλλη, και οι δικαιοδοσίες αυτές το χειρίζονται με διαφορετικό τρόπο, δημιουργούνται ευκαιρίες για εκμετάλλευση των αναντιστοιχιών· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πληρωμές δικαιωμάτων μπορούν να αιτιολογηθούν για επιχειρηματικούς σκοπούς, χωρίς κατάλληλο δημοσιονομικό συντονισμό, αλλά μπορεί επίσης, όταν έχουν ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση σε μία χώρα, να οδηγούν σε διάβρωση της φορολογικής βάσης σε άλλες χώρες·

ΙΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το 60% του συνόλου του παγκόσμιου εμπορίου είναι ενδοομιλικό και, υπόκειται συνεπώς σε μεθοδολογίες μεταβιβαστικής τιμολόγησης· λαμβάνοντας υπόψη ότι το 70% του συνόλου της μεταφοράς κερδών γίνεται με μεταβιβαστική τιμολόγηση·

ΙΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η σύγκλιση των φορολογικών πολιτικών θα πρέπει επίσης να συνοδεύεται από μεγαλύτερους ελέγχους και περισσότερες έρευνες σχετικά με τις επιζήμιες φορολογικές πρακτικές· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή έχει κινήσει νέες επίσημες διαδικασίες έρευνας σχετικά με τη φορολογική μεταχείριση των πολυεθνικών επιχειρήσεων· λαμβάνοντας υπόψη ότι η αξιολόγηση των μέτρων φορολογικής πολιτικής από άποψη κρατικών ενισχύσεων αποτελεί προσέγγιση η οποία έχει αυξηθεί σε σημασία τον τελευταίο καιρό· λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται να υπάρξει περαιτέρω προβληματισμός και να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για την καλύτερη κατανόηση και αντιμετώπιση της αλληλεπίδρασης μεταξύ φορολογίας και ανταγωνισμού· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να διερευνά με τρόπο μη επιλεκτικό και αμερόληπτο όλες τις περιπτώσεις στις οποίες εικάζεται χορήγηση παράνομης κρατικής ενίσχυσης μέσω προτιμησιακής φορολογικής μεταχείρισης· λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες έρευνες της Επιτροπής στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων ήταν ακόμη σε εξέλιξη όταν εγκρίθηκε η παρούσα έκθεση· λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη κινήσει διαδικασίες ανάκτησης κατά ορισμένων πολυεθνικών επιχειρήσεων· λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν διεξαγάγει ανάλυση δευτερογενών επιπτώσεων για τις εγχώριες φορολογικές πολιτικές τους, προκειμένου να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις στις αναπτυσσόμενες χώρες·

ΙΖ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο επιθετικός φορολογικός σχεδιασμός δεν μπορεί να διαχωριστεί από τον επιθετικό κοινωνικό σχεδιασμό, όπως επιβεβαιώνεται από το έργο της ειδικής επιτροπής (TAXE 2), και δη από την ακρόαση πολυεθνικών επιχειρήσεων, που κατέδειξε σαφώς πως τα φορολογικά συστήματα επιχειρήσεων όπως η McDonald's χρησιμοποιούνται και ως μέσο για την ελάττωση της αμοιβής των εργαζομένων·

ΙΗ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το καλύτερο εργαλείο για την καταπολέμηση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού είναι η θέσπιση προσεκτικά σχεδιασμένης νομοθεσίας και η σωστή και συντονισμένη εφαρμογή της·

Ο ρόλος συγκεκριμένων φορολογικών δικαιοδοσιών

ΙΘ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το Κοινοβούλιο διεξήγαγε συναντήσεις με εκπροσώπους των κυβερνήσεων της Ανδόρας, του Λιχτενστάιν, του Μονακό, του Γκέρνζι και του Τζέρζι· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εκπρόσωποι των Νήσων Κάιμαν παρέστησαν μόνο σε συνεδρίαση των συντονιστών και όχι σε επίσημη ακρόαση της Ειδικής Επιτροπής· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εκπρόσωποι της Νήσου του Μαν αρνήθηκαν να εμφανιστούν ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής, και υπέβαλαν αντ’ αυτού τις παρατηρήσεις τους εγγράφως·

Κ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες φορολογικές δικαιοδοσίες συμβάλλουν ενεργά στον σχεδιασμό επιθετικών φορολογικών πολιτικών για πολυεθνικές επιχειρήσεις, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτές τις ευκαιρίες για να αποφεύγουν με αυτόν τον τρόπο τη φορολόγηση· λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρά τις δεσμεύσεις των εν λόγω δικαιοδοσιών να ανταλλάσσουν αυτόματα φορολογικές πληροφορίες με άλλες χώρες, ο θεσμοθετημένος ή πραγματικός συντελεστής φορολογίας εταιρειών σε ορισμένες δικαιοδοσίες είναι μηδενικός ή σχεδόν μηδενικός· λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες από αυτές τις δικαιοδοσίες συμπεριλαμβάνονται στις μαύρες λίστες πολλών κρατών μελών· λαμβάνοντας υπόψη ότι συγκεκριμένα φορολογικά καθεστώτα ορισμένων δικαιοδοσιών αξιολογήθηκαν από την ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» για τη φορολογία των επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα την επιβολή μεταρρυθμίσεων στις χώρες αυτές·

ΚΑ  λαμβάνοντας υπόψη ότι όλες αυτές οι δικαιοδοσίες έχουν δεσμευτεί για την υλοποίηση της αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών έως το 2017, εκτός από την Ανδόρα και το Μονακό, που θα την εφαρμόσουν το 2018· λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σημαντικό να παρακολουθείται κατά πόσον έχουν ήδη θεσπιστεί αποτελεσματικές νομοθετικές αλλαγές για την εξασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής της αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών από το 2017·

ΚΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κενά στη νομοθεσία, η αναποτελεσματικότητα στην ανταλλαγή δεδομένων και, γενικότερα, η μη συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις ελέγχου, η έλλειψη πληροφοριών σχετικά με τους τελικούς δικαιούχους και η διατήρηση του εταιρικού απορρήτου παρά τη σταδιακή κατάργηση των νόμων περί τραπεζικού απορρήτου συνιστούν εμπόδια για την εξάλειψη της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής· λαμβάνοντας υπόψη ότι η αδιαφάνεια των πρακτικών αυτών χρησιμοποιείται από ορισμένους φοροτεχνικούς στον χρηματοπιστωτικό τομέα για σκοπούς επιθετικών φορολογικών πρακτικών· λαμβάνοντας υπόψη ότι μόλις πρόσφατα θεσπίστηκαν πρωτοβουλίες για την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ χωρών, πέρα από τις προϋπάρχουσες διμερείς φορολογικές συμβάσεις· λαμβάνοντας υπόψη ότι, χωρίς αποτελεσματική επιβολή της νομοθεσίας, οι αδυναμίες των συστημάτων θα ενθαρρύνουν τη φοροδιαφυγή και τη φοροαποφυγή·

ΚΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες φορολογικές δικαιοδοσίες εντός και εκτός της ΕΕ δεν είναι διατεθειμένες να μεταρρυθμίσουν τα φορολογικά τους συστήματα, παρά τις συνεχιζόμενες παγκόσμιες πρωτοβουλίες και παρά το γεγονός ότι κάποιες από αυτές συμμετέχουν στις εργασίες του ΟΟΣΑ·

ΚΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ακροάσεις που διοργανώθηκαν με την Ανδόρα, το Γκέρνσεϊ, το Τζέρσεϊ, το Λιχτενστάιν και το Μονακό (βλ. παράρτημα 1) κατέδειξαν πως οι προϋποθέσεις για την καταχώριση υπεράκτιων εταιρειών και οι πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται στο πλαίσιο αυτό διαφέρουν από τη μία δικαιοδοσία στην άλλη· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επίσημες φορολογικές αρχές ορισμένων από τις εν λόγω δικαιοδοσίες δεν είναι γνωστό αν συλλέγουν ή δημοσιοποιούν πλήρεις πληροφορίες σχετικά με τους τελικούς δικαιούχους των καταπιστευμάτων, ιδρυμάτων και επιχειρήσεων· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ανδόρα, το Λιχτενστάιν, το Μονακό, ο Άγιος Μαρίνος και η Ελβετία έχουν υπογράψει συμφωνίες ανταλλαγής πληροφοριών με την ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι Αγγλονορμανδικές Νήσοι έχουν υπογράψει συμφωνίες με το Ηνωμένο Βασίλειο και έχουν δηλώσει προθυμία να συνάψουν παρόμοιες συμφωνίες με άλλα κράτη μέλη·

ΚΕ  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ισχύουσα νομοθεσία ορισμένων δικαιοδοσιών δεν διασφαλίζει τη χρηστή διακυβέρνηση, ούτε εγγυάται την τήρηση των υψηλότερων διεθνών προτύπων όσον αφορά τους τελικούς δικαιούχους, τη διαφάνεια και τη συνεργασία·

ΚΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες από αυτές τις δικαιοδοσίες είναι εξαρτώμενα ή συνδεδεμένα εδάφη κρατών μελών και, ως εκ τούτου, ακόμη και αν διαθέτουν δική τους κυβέρνηση, υπόκεινται εν μέρει στην εθνική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη μέλη πρέπει, συνεπώς, να εξετάσουν το ενδεχόμενο να θεσπίσουν νομοθεσία για να εξασφαλίσουν τη συμμόρφωση των συνδεδεμένων και εξαρτώμενων εδαφών τους προς τα υψηλότερα πρότυπα·

ΚΖ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν καταρτίσει δικούς τους καταλόγους μη συνεργάσιμων δικαιοδοσιών ή/και έχουν δώσει δικούς τους ουσιαστικούς ορισμούς για τους «φορολογικούς παραδείσους» ή τις «προνομιακές φορολογικές δικαιοδοσίες»· λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των εν λόγω καταλόγων ως προς τον τρόπο ορισμού ή αξιολόγησης των μη συνεργάσιμων δικαιοδοσιών ή των φορολογικών παραδείσων· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο κατάλογος μη συνεργάσιμων δικαιοδοσιών του ΟΟΣΑ δεν εξυπηρετεί τον σκοπό του· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή δημοσίευσε στη φορολογική δέσμη μέτρων της 17ης Ιουνίου 2015 κατάλογο μη συνεργάσιμων δικαιοδοσιών, ο οποίος καταρτίστηκε με βάση μια προσέγγιση «κοινού παρονομαστή» υφιστάμενων εθνικών καταλόγων· λαμβάνοντας υπόψη πως δεν υπάρχει ακόμη κοινός ενωσιακός ορισμός και κατάλογος μη συνεργάσιμων δικαιοδοσιών, μολονότι είναι επιτακτικά αναγκαίος· λαμβάνοντας υπόψη ότι κανένας από αυτούς τους καταλόγους δεν περιλαμβάνει σαφή, μετρήσιμα και εξαντλητικά κριτήρια σχετικά με τον βαθμό μυστικότητας που τηρούν συγκεκριμένες δικαιοδοσίες·

Ο ρόλος των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στον επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό των πολυεθνικών επιχειρήσεων

ΚΗ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και λογιστικά ή νομικά γραφεία έχουν διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή για τη δημιουργία περίπλοκων νομικών δομών οι οποίες οδηγούν σε συστήματα επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού που χρησιμοποιούνται από πολυεθνικές επιχειρήσεις, όπως προκύπτει από τα «Luxleaks» και τα «έγγραφα του Παναμά»· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα νομικά κενά, οι αναντιστοιχίες και η έλλειψη συντονισμού, συνεργασίας και διαφάνειας μεταξύ των χωρών δημιουργούν ένα περιβάλλον που διευκολύνει τη φοροδιαφυγή· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αποτελούν, εντούτοις, σημαντικά και απαραίτητα βοηθητικά μέσα για την καταπολέμηση της φορολογικής απάτης, λόγω των πληροφοριών που διαθέτουν για χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς και για τους πραγματικούς δικαιούχους, και ότι η πλήρης και αποτελεσματική συνεργασία τους όσον αφορά την ανταλλαγή των εν λόγω πληροφοριών είναι, συνεπώς, αποφασιστικής σημασίας·

ΚΘ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι στη διάρκεια αυτής της έρευνας δημοσιοποιήθηκαν διάφορα φορολογικά σκάνδαλα στα οποία ενέχονταν τράπεζες· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορούν να χρησιμοποιούν διάφορα συστήματα επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού για να υποστηρίζουν τους πελάτες τους στη φοροδιαφυγή και τη φοροαποφυγή· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι τράπεζες μπορούν να ενεργούν στην αγορά για λογαριασμό των πελατών τους και να ισχυρίζονται στις φορολογικές αρχές πως αποτελούν τον πραγματικό δικαιούχο των εν λόγω συναλλαγών, με αποτέλεσμα να επωφελούνται αθέμιτα οι πελάτες από φορολογικά πλεονεκτήματα που παρέχονται στις τράπεζες λόγω του καθεστώτος ή του τόπου εγκατάστασής τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ρόλος των τραπεζών (ιδίως των τραπεζών που πραγματοποιούν επενδυτικές τραπεζικές συναλλαγές) στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού θα πρέπει να θεωρείται διττός: πρώτον, παρέχουν επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό προς χρήση από πελάτες, συχνά με τη χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων όπως δάνεια, παράγωγα, repos ή οποιαδήποτε άλλα μέσα συνδεόμενα με ίδια κεφάλαια· και, δεύτερον, χρησιμοποιούν οι ίδιες επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό, μέσω των δικών τους διατραπεζικών και ιδιαίτερων διαρθρωμένων χρηματοπιστωτικών συναλλαγών·

Λ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι όλες οι τράπεζες που εμφανίστηκαν ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής αρνήθηκαν επισήμως ότι πρόσφεραν οποιασδήποτε μορφής συμβουλές στους πελάτες τους για φοροδιαφυγή ή φοροαποφυγή, όπως επίσης αρνήθηκαν ότι συνεργάζονται με λογιστικές και νομικές εταιρείες για τον σκοπό αυτό· λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη ότι οι τράπεζες ζητούν συχνά νομικές γνωμοδοτήσεις από λογιστικές εταιρείες ή εταιρείες παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών για την κύρωση των συμβάσεων που προσφέρουν στους πελάτες τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εν λόγω νομικές γνωμοδοτήσεις επί πληρωμή μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να καλύψουν δραστηριότητες φοροδιαφυγής και για την αποφυγή κατηγοριών εκ προθέσεως απάτης από τις τράπεζες·

ΛΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν συστήσει μεγάλο αριθμό θυγατρικών εταιρειών σε ειδικές φορολογικές δικαιοδοσίες ή σε δικαιοδοσίες με χαμηλούς ή πολύ χαμηλούς συντελεστές φορολογίας εταιρειών, με στόχο τη φοροαποφυγή για λογαριασμό των εταιρικών ή ιδιωτών πελατών τους ή για δικό τους όφελος· λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόσφατα ορισμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έκλεισαν μερικά από τα υποκαταστήματά τους στις εν λόγω δικαιοδοσίες· λαμβάνοντας υπόψη ότι στις Η