- 16/03/2026
Σελίδες ιστορίας – Μάρτιος 1943. Το Ε.Ε.Α. στην Αντίσταση! Καταγγέλλει την σύλληψη και μεταφορά των Εβραίων στο Άουσβιτς
Οι μέρες Μαρτίου που ζούμε είναι επετειακές του μεγάλου πογκρόμ, της σύλληψης και της μεταφοράς των Εβραίων της Θεσσαλονίκης και όλης της Ελλάδας από τους Ναζί και τα στρατεύματα κατοχής, στα ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης στην Πολωνία και στην Γερμανία. Ολόκληρη η κατοχή υπήρξε περίοδος διωγμών των Εβραίων με ιδιαίτερη ένταση τον Μάρτιο του 1943. Συνολικά, 60.000 Εβραίοι απελάθηκαν από την Ελλάδα στο Άουσβιτς, στην Τρεμπλίνκα κ.α. Περίπου 12.750 γλύτωσαν από την άμεση δολοφονία τους με αέριο και λιγότεροι από 2.000 επέστρεψαν στο σπίτι τους μετά τον πόλεμο.
Στις 2 Απριλίου 1944 ξεκίνησε από τον σιδηροδρομικό σταθμό του Ρουφ, στην Αθήνα, το «μακρύτερο τραίνο θανάτου στην Ελλάδα» με προορισμό το Άουσβιτς. Ο συρμός αυτός μετέφερε πάνω από 4.000 Εβραίους και Εβραίες όλων των ηλικιών που είχαν συλληφθεί στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις. Το 80% θανατώθηκε αμέσως στους θαλάμους αερίων.
Πηγή: Μνήμες από την κατοχή στην Ελλάδα. Μαρία Βασιλικού, Ολοκαύτωμα, occupation-memories.org
Η άγνωστη ιστορία του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών στην κατοχή
Το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών από την έναρξη της κατοχής, παρακούοντας τις διαταγές των Γερμανών, με ηρωικές αποφάσεις και ενέργειες που επέσυραν και αιτία εκτέλεσης της τότε διοίκησης, τάχθηκε από την αρχή κατά των δυνάμεων κατοχής, στο πλευρό του αγωνιζόμενου για επιβίωση λαού, υπερασπίζοντας ταυτόχρονα και τους επαγγελματίες από τα εξοντωτικά μέτρα των δωσιλογικών κυβερνήσεων. Έτσι εντάχθηκε ανοιχτά στην Εθνική Αντίσταση!
Ανάμεσα στις εμβληματικές παρεμβάσεις του Ε.Ε.Α. στην περίοδο εκείνη ήταν και η ανοικτή καταγγελία εκτέλεσης Ελλήνων πατριωτών ως αντίποινα για τη δράση της Εθνικής Αντίστασης, όπως οι 200 της Καισαριανής, και η καταγγελία της σύλληψης και μεταγωγής των Ελλήνων Ισραηλιτών (Εβραίων) στα στρατόπεδα εξόντωσης των Ναζί.
Χαρακτηριστικό είναι το κείμενο που προσυπέγραψε το Ε.Ε.Α. μαζί με το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθήνας, το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Πειραιά και πολλές άλλες οργανώσεις με το οποίο καταγγέλλει την σύλληψη και μεταγωγή των Εβραίων!
Διαβάζουμε στο Λεύκωμα «100 χρόνια ΕΕΑ 1925-2025» σελ. 116-117:
Πράξη υπέρτατης Αλληλεγγύης
Το Ε.Ε.Α. υπερασπίζεται τους Έλληνες Ισραηλίτες (Εβραίους) από τις γερμανικές θηριωδίες
«Ή κοινότης τών τυχών έν ήμέρας δόξης καί είς περιόδους έθνικών άτυχημάτων έσφυρηλάτησαν, επι του άκμωνος τής Ελληνικής εύψυχίας, άκαταλύτους δεσμούς μεταξύ πάντων ανεξαιρέτως των Έλλήνων πολιτών (Ελλήνων ή Ισραηλιτών), είς οίανδήποτε καί άν άνήκουν φυλήν».
Με ένα άκρως τεκμηριωμένο υπόμνημα, οι φορείς που είχαν σχηματίσει πλέον ένα διακριτό πόλο Αντίστασης του λαού, αποφάσισαν να δράσουν έγκαιρα και να απαιτήσουν από την κατοχική κυβέρνηση όπως παρέμβει για να σταματήσουν οι διώξεις και οι εκτοπίσεις του Εβραϊκού στοιχείου της Ελλάδας και ειδικά της Θεσσαλονίκης. Το υπόμνημα υπεβλήθη στις 23 Μαρτίου 1943. Η κυβέρνηση δουλικά φερόμενη όχι μόνο δεν προώθησε το υπόμνημα αλλά απαξίωσε και να απαντήσει. Έτσι κατέστη συνένοχος των κατοχικών δυνάμεων στα βάσανα, στο μαρτύριο και στον αφανισμό σχεδόν 60.000 Εβραίων της Ελλάδας.
Πρακτικά ΔΕ Ε.Ε.Α. 2-4-1943
Ήταν ένα υπόμνημα ύψιστης ανθρωπιστικής αλληλεγγύης που τιμά την ιστορία του Ε.Ε.Α. Τιμή στους προσυπογράφοντες του Ε.Ε.Α.: Στ. Χαλκιαδάκης, Πρόεδρος, Μιχ. Ανδριώτης Α’ Αντιπρόεδρος, Γ. Ζαχαράτος Β’ Αντιπρόεδρος, Μιλ. Παπαμανώλης Γεν. Γραμματέας και Π. Γκρέτσης, Σπ. Συνοδινός, Δαπέργολας, Γεωργίου μελών.
Για όσους δεν γνωρίζουν την ιστορία της κατοχής, τέτοια κείμενα επέσυραν ακόμη και ποινή εκτέλεσης από τους Γερμανούς! Κι όμως οι διοικούντες το τόλμησαν!
Μνημείο για τους Εβραίους της Αθήνας, θύματα του Ολοκαυτώματος
Πηγή: Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος
Στον αντιστασιακό αγώνα κατά των κατακτητών εντάχθηκαν χιλιάδες επαγγελματίες, βιοτέχνες και έμποροι με πρώτους όσοι είχαν διωχθεί από το καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Παράλληλα με την ένοπλη αντίσταση, αναδιοργάνωσαν τις συνδικαλιστικές οργανώσεις τους, οργάνωσαν συσσίτια και συνεταιρισμούς και βοήθησαν αποφασιστικά τον Ελληνικό λαό στη μάχη της επιβίωσης και της απελευθέρωσης. Μεγάλος αριθμός εκτελέστηκε ή έπεσε σε μάχες κατά των κατακτητών. Μεταξύ αυτών οι: Πέτρος Δαβερώνης, Μανώλης Μανωλάς, Κώστας Μαχαίρας, Μίλτος Ζαννής, Καστανιάς, Μηχαηλίδης, Λυμπερόπουλος, Αργέντης, Παπακωνσταντίνου, οι έμποροι Μαρκάτος, Μάνος, και πολλοί άλλοι. Το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθήνας τιμά τους ήρωες αυτούς.
Από την αφήγηση του Θεοδόση Στάμου:
«… Ήρθε ο χειμώνας 1941-42 και η πείνα σκότωνε κάθε μέρα εκατοντάδες Αθηναίους που κείτονταν στους δρόμους. (….) με τη μεσολάβηση και πίεση των επιμελητηρίων προς τη δωσίλογη κυβέρνηση πετύχαμε να δημιουργήσουμε τακτικά συσσίτια, εδώ στην περιοχή των αργυροχρυσοχόων πέριξ Πραξιτέλους, Περικλέους, Θησέως, τα οποία διέσωσαν εμάς, τις οικογένειές μας και πολύ κόσμο. Παρόμοιες ενέργειες διαδόθηκαν και καθιερώθηκαν σε πολλά σωματεία μεσαίων και εργαζομένων με τη συμβολή βέβαια και των αντιστασιακών οργανώσεων».
Ο Θεοδόσης Στάμος ήταν έμπορος ανταλλακτικών ωρολογίων και εργαλείων αργυροχρυσοχοΐας, μέλος του ενιαίου Επαγγελματικού Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθηνών, οργανωμένος στο ΕΑΜ.
Διαβάστε στο Λεύκωμα του Ε.Ε.Α., σελίδες 109-121 την ιστορία της μεσαίας τάξης στην κατοχή και την αντιστασιακή δράση του Ε.Ε.Α.
Ιστορικό Λεύκωμα: “100 χρόνια Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών 1925-2025”
Σ.Β.
