Ο Παναγιώτης Παντελής, Οικονομικός Επόπτης και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, μιλά στον δημοσιογράφο Λάμπρο Ρόδη και στη στήλη «Συναντήσεις Κατ’ Ιδίαν», σε μια εκτενή συνέντευξη για τη διαδρομή του στο Επιμελητήριο, τον μετασχηματισμό του θεσμού και τον ρόλο του στη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Με αναφορές στην πρώτη του επαφή με το Επιμελητήριο το 2006 και στη μακρά πορεία του έως σήμερα, ο κ. Παντελής περιγράφει έναν οργανισμό που έχει αλλάξει ριζικά, έχει πλήρως ψηφιοποιηθεί και λειτουργεί χωρίς κρατική επιχορήγηση, επενδύοντας σταθερά σε ανταποδοτικές υπηρεσίες προς τα μέλη του. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στον κομβικό ρόλο των λογιστών, οι οποίοι έχουν αναβαθμιστεί σε βασικούς συμβούλους των επιχειρήσεων, αλλά και στις χρόνιες παθογένειες της δημόσιας διοίκησης, όπως οι συνεχείς αλλαγές, η αστάθεια στο φορολογικό πλαίσιο και η επιβάρυνση μέσω προστίμων. Παράλληλα, αναδεικνύει την ανάγκη προσοχής των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη φορολογική τους πορεία, καθώς και μια ρεαλιστική προσέγγιση απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη και τα ψηφιακά εργαλεία, τα οποία, όπως επισημαίνει, αποτελούν χρήσιμα βοηθήματα αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ανθρώπινη γνώση και εμπειρία.
κ. Παντελή είστε ένα πρόσωπο ταυτισμένο με το Ε.Ε.Α. Πολλά χρόνια μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, βρίσκεστε στο δεύτερο χρόνο αυτής της θητείας. Πώς βιώνετε τη συμμετοχή σας στο Επιμελητήριο; Τι έχετε δώσει και τι έχετε πάρει όλα αυτά τα χρόνια;
Η πρώτη μου επαφή με το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών έγινε το 2006, εντελώς τυχαία. Για να είμαι ειλικρινής, τότε δεν γνώριζα καν την ύπαρξή του. Μέσα από τη δραστηριότητά μου και τις επαγγελματικές ανάγκες, καθώς έπρεπε να κάνω έναρξη δραστηριότητας, ήρθα σε επαφή με το Επιμελητήριο, το οποίο ήταν και το αρμόδιο. Ήταν μια εμπειρία πραγματικά πρωτόγνωρη για μένα. Από εκείνη τη στιγμή και για περίπου 20 χρόνια, με διάφορες μορφές συμμετοχής και δραστηριότητας, παραμένω ενεργός στο Επιμελητήριο. Από το 2017 έχω την τιμή να υπηρετώ και από τη θέση του οικονομικού επόπτη.
Αυτό που έχει ουσία για μένα όλα αυτά τα χρόνια είναι η δυνατότητα προσφοράς προς τη μικρομεσαία επιχείρηση. Πρόκειται για έναν χώρο μέσα στον οποίο ζούμε καθημερινά τα προβλήματα, τα γνωρίζουμε από κοντά και τα αντιμετωπίζουμε στην πράξη. Η διοίκηση του Επιμελητηρίου τα τελευταία χρόνια καταβάλλει συστηματική προσπάθεια να αναδείξει αυτά τα ζητήματα και να τα προωθήσει προς επίλυση, με σημαντικά αποτελέσματα, αν και προφανώς όχι χωρίς δυσκολίες ή αστοχίες. Ενδεικτικά, την περίοδο της πανδημίας του κορονοϊού, ως Διοικητική Επιτροπή καταθέσαμε 16 συγκεκριμένες τροπολογίες, οι οποίες έγιναν αποδεκτές από την τότε κυβέρνηση. Παράλληλα, σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία, παρότι η συνδρομή δεν ήταν υποχρεωτική, παρατηρήθηκε αύξηση των μελών που συνέχισαν να τηρούν τις υποχρεώσεις τους, αναγνωρίζοντας στην πράξη ότι το Επιμελητήριο λειτουργούσε ως πραγματικός υποστηρικτής τους.
Σημαντικό ρόλο σε αυτό έχει και το γεγονός ότι το Επιμελητήριο προσφέρει μέχρι και σήμερα ένα ευρύ φάσμα ανταποδοτικών υπηρεσιών, οι οποίες παρέχονται δωρεάν και συνεχώς διευρύνονται. Πρόκειται για υπηρεσίες που καλύπτουν από φορολογικά μέχρι νομικά ζητήματα και έχουν άμεση αξία για τον επαγγελματία.
Την ίδια στιγμή, το Επιμελητήριο έχει αλλάξει ριζικά σε σχέση με το παρελθόν. Από τις ουρές και τη φυσική ταλαιπωρία του 2006, έχουμε φτάσει σήμερα σε ένα πλήρως ψηφιοποιημένο περιβάλλον, όπου σχεδόν τα πάντα μπορούν να γίνουν ηλεκτρονικά. Στόχος πλέον είναι όχι απλώς η εξυπηρέτηση, αλλά να μην χρειάζεται καν ο επαγγελματίας να προσέρχεται φυσικά στο Επιμελητήριο, καθώς όλες οι υπηρεσίες μπορούν να παρέχονται άμεσα και απομακρυσμένα, από το γραφείο ή το σπίτι του.
Θεωρείτε ότι το Επιμελητήριο είναι σήμερα ένα σύγχρονο και πλήρως ψηφιοποιημένο εργαλείο στήριξης των επιχειρήσεων;
Θεωρώ ότι σήμερα το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών αποτελεί ίσως το πιο σύγχρονο Επιμελητήριο στη χώρα. Έχει προχωρήσει σε πολύ μεγάλο βαθμό στην πλήρη ψηφιοποίησή του, προσφέροντας υπηρεσίες που καλύπτουν σχεδόν το σύνολο των αναγκών των μελών του, χωρίς να απαιτείται φυσική παρουσία.
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο είναι ότι λειτουργεί χωρίς κρατική επιχορήγηση. Αυτό σημαίνει ότι βασίζεται αποκλειστικά στις ίδιες του τις δυνάμεις και στη σχέση εμπιστοσύνης που έχει αναπτύξει με τα μέλη του.
Παρά το γεγονός ότι οι συνδρομές δεν είναι υποχρεωτικές, παρατηρείται σταθερή ετήσια αύξηση, γεγονός που αποτυπώνει στην πράξη την εμπιστοσύνη των επαγγελματιών προς τον θεσμό. Τα έσοδα αυτά δεν παραμένουν αδρανή, αλλά επανεπενδύονται άμεσα σε ανταποδοτικές υπηρεσίες προς τα μέλη.
Σήμερα το Επιμελητήριο προσφέρει τουλάχιστον 42 δωρεάν υπηρεσίες, οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα αναγκών των επιχειρήσεων, από την καθημερινή λειτουργία μέχρι πιο εξειδικευμένα φορολογικά και νομικά ζητήματα.
Οι λογιστές, ως ένας από τους μεγαλύτερους κλάδους του Επιμελητηρίου, αξιοποιούν επαρκώς αυτές τις υπηρεσίες;
Ο κλάδος των λογιστών είναι από τους πιο πολυπληθείς και ταυτόχρονα από τους πιο καθοριστικούς μέσα στο Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών. Δεν επηρεάζει μόνο τη δική του επαγγελματική δραστηριότητα, αλλά στην πραγματικότητα επηρεάζει συνολικά την επιχειρηματική λειτουργία, καθώς αποτελεί βασικό κρίκο για το σύνολο της αγοράς. Η συμμετοχή των λογιστών και η σχέση τους με τις υπηρεσίες του Επιμελητηρίου αποτυπώνεται ξεκάθαρα μέσα από τη μεγάλη προσέλευση σε σεμινάρια και ενημερωτικές εκδηλώσεις, οι οποίες διοργανώνονται συστηματικά και προσφέρονται δωρεάν. Το ενδιαφέρον είναι σταθερό και έντονο, γεγονός που δείχνει ότι υπάρχει πραγματική αξιοποίηση των παροχών.
Παράλληλα, οι προτάσεις και τα αιτήματα των μελών εξετάζονται και γίνονται δεκτά σε πολύ μεγάλο βαθμό, κάτι που ενισχύει τη λειτουργία του θεσμού και τη σύνδεσή του με την πραγματική αγορά. Ίσως, αν υπάρχει ένα σημείο που χρειάζεται περαιτέρω ενίσχυση, αυτό δεν είναι η δυνατότητα ή η διάθεση, αλλά η παραγωγή ακόμη περισσότερων ιδεών και πρωτοβουλιών, ώστε να εμπλουτίζεται συνεχώς το εύρος των υπηρεσιών και των δράσεων.
Πόσο επιβαρυμένος αλλά και αναβαθμισμένος είναι σήμερα ο ρόλος του λογιστή;
Ο ρόλος του λογιστή είναι σήμερα σαφώς αναβαθμισμένος. Πλέον ο επιχειρηματίας δεν τον αντιμετωπίζει απλώς ως έναν τεχνικό διεκπεραιωτή, αλλά ως βασικό σύμβουλο και σταθερό στήριγμα στην καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης. Ο λογιστής έχει αποκτήσει κεντρική θέση στη λήψη αποφάσεων και στη συνολική στρατηγική μιας επιχείρησης. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, ο ρόλος του έχει καταστεί ιδιαίτερα επιβαρυμένος, κυρίως λόγω των συνθηκών που διαμορφώνονται από τη δημόσια διοίκηση. Υπάρχει έντονη έλλειψη σταθερής οργάνωσης, συνεχείς αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο και μια προσέγγιση που συχνά δίνει έμφαση στη λογική των προστίμων, χωρίς πάντα να υπάρχει αντίστοιχη πρακτική εφαρμογή και υποστήριξη. Χαρακτηριστικό είναι ότι παρατηρείται μια διαρκής μεταβολή προθεσμιών και ρυθμίσεων, ακόμη και από το ίδιο το κράτος, γεγονός που δημιουργεί ανασφάλεια, σύγχυση και πρόσθετο διοικητικό βάρος στους επαγγελματίες του κλάδου.
Δεν μπορεί ένα σύγχρονο σύστημα να λειτουργεί με συνεχείς παρατάσεις, χωρίς σταθερούς και προβλέψιμους κανόνες. Αυτό είναι κάτι που δυσχεραίνει σημαντικά το έργο του λογιστή και επηρεάζει συνολικά την ομαλή λειτουργία της αγοράς.
Τι πρέπει να προσέξει σήμερα μια μικρομεσαία επιχείρηση στη φορολογική της πορεία;
Για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους η διαδικασία έχει πλέον απλοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό, κυρίως λόγω των αυτοματοποιήσεων που έχουν εφαρμοστεί από τη φορολογική διοίκηση, γεγονός που έχει κάνει τη διαδικασία πιο ομαλή και προβλέψιμη.
Αντίθετα, για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και σωστή οργάνωση, καθώς το φορολογικό περιβάλλον παραμένει σύνθετο και απαιτητικό. Υπάρχουν δύο βασικά σημεία στα οποία πρέπει να δοθεί έμφαση:
• Πρώτον, να αποφεύγονται συναλλαγές που δεν συνοδεύονται από τραπεζική κάλυψη, καθώς αυτό μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα τόσο σε ελέγχους όσο και στη γενικότερη φορολογική εικόνα της επιχείρησης.
• Δεύτερον, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στα τεκμήρια διαβίωσης, κυρίως για τις ατομικές επιχειρήσεις, όπου συχνά προκύπτουν επιβαρύνσεις που δεν έχουν προβλεφθεί εγκαίρως.
Σε κάθε περίπτωση, η σωστή φορολογική προετοιμασία και η στενή συνεργασία με τον λογιστή είναι καθοριστικής σημασίας, ώστε να αποφεύγονται δυσάρεστες εκπλήξεις και να υπάρχει μια όσο το δυνατόν πιο σταθερή και προβλέψιμη φορολογική πορεία.
Πώς βλέπετε την τεχνητή νοημοσύνη και τον ψηφιακό βοηθό του Επιμελητηρίου; Τον εμπιστεύεστε;
Υπάρχει σήμερα μια πολύ έντονη συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη και τον ρόλο της στην καθημερινή επαγγελματική πρακτική. Είναι ένα εργαλείο που εξελίσσεται ραγδαία, ωστόσο στον τομέα της φορολογίας και της νομοθεσίας εξακολουθούν να παρατηρούνται αρκετά λάθη και ανακρίβειες.
Το έχω δοκιμάσει προσωπικά και έχω διαπιστώσει ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι απαντήσεις δεν είναι απολύτως ακριβείς ή ερμηνεύουν λανθασμένα το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Γι’ αυτό και δεν μπορεί κανείς να βασιστεί αποκλειστικά σε αυτά τα εργαλεία για σοβαρά φορολογικά ή νομικά ζητήματα.
Ο ψηφιακός βοηθός του Επιμελητηρίου, από την άλλη πλευρά, είναι ένα χρήσιμο εργαλείο, το οποίο παρέχεται δωρεάν στα μέλη και μπορεί να διευκολύνει σημαντικά την καθημερινότητα. Ωστόσο, ακόμη και εκεί απαιτείται πάντα διασταύρωση των πληροφοριών με την ισχύουσα νομοθεσία και την επιστημονική γνώση.
Σε κάθε περίπτωση, η τεχνολογία είναι ένα πολύτιμο βοήθημα, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον άνθρωπο, την εμπειρία και τη γνώση που απαιτούνται για τη σωστή ερμηνεία και εφαρμογή των κανόνων.