- 27/05/2025
Γ. Χατζηθεοδοσίου στη “Δημοκρατία”: Η άνοδος της ακροδεξιάς και οι κίνδυνοι για την Ευρώπη
Άρθρο του Προέδρου του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών και Επίτιμου Διδάκτορα του Πανεπιστημίου Πειραιά και του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιάννη Χατζηθεοδοσίου, στην εφημερίδα “ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ” (27/05/2025).
Τα τελευταία χρόνια έχει κάνει την εμφάνισή του στην Ευρώπη ένα ανησυχητικό πολιτικό φαινόμενο, η ενίσχυση ακροδεξιών και λαϊκίστικών κομμάτων σε πολλές χώρες της ηπείρου. Δυνάμεις που για πολλά χρόνια δρούσαν κυρίως στο περιθώριο της δημόσιας σκηνής, πλέον αποκτούν κεντρικό ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις, προκαλώντας ανησυχία για το μέλλον της Ευρώπης και των αξιών, στις οποίες έχει θεμελιωθεί το ευρωπαϊκό οικοδόμημα.
Από το 2024 μέχρι σήμερα, η ακροδεξιά έχει πετύχει να αυξήσει τα ποσοστά της σε μια σειρά από εκλογικές αναμετρήσεις. Στις Ευρωεκλογές του περασμένου Ιουνίου, τα ακροδεξιά κόμματα κατέγραψαν άνοδο στα περισσότερα κράτη – μέλη της Ε.Ε. και πλέον αποτελούν υπολογίσιμη δύναμη στο Ευρωκοινοβούλιο.
Παράλληλα, η επάνοδος του Ντόναλντ Τραμπ στην ηγεσία των ΗΠΑ και η στήριξη που φαίνεται να παρέχει σε ακροδεξιές δυνάμεις της Ευρώπης – με χαρακτηριστικό παράδειγμα το γερμανικό AfD – φαίνεται να καλλιεργεί το έδαφος για περαιτέρω αύξηση της επιρροής τους.
Η προέλαση της ακροδεξιάς δεν είναι τυχαία. Έχει τις ρίζες της σε μια σειρά πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων: από τις πολιτικές λιτότητας της περασμένης δεκαετίας και τα κοινωνικά τραύματα που άφησαν πίσω τους, μέχρι την προσφυγική κρίση και την αύξηση των μεταναστευτικών ροών, την ενεργειακή κρίση, την άνοδο του πληθωρισμού και την εκτόξευση του κόστους ζωής, που ταλαιπωρεί μέχρι σήμερα τα νοικοκυριά της Ευρώπης, οξύνοντας τις ανισότητες και το αίσθημα απογοήτευσης και ανασφάλειας των πολιτών. Οι επιπτώσεις στην πολιτική συνοχή και τη σταθερότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ήδη ορατές, καθώς η άνοδος της ακροδεξιάς επηρεάζει κρίσιμες πτυχές της ευρωπαϊκής πολιτικής. Δημιουργεί αναχώματα στην προώθηση μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την ευρωπαϊκή ενότητα και αλληλεγγύη σε θέματα αντιμετώπισης κρίσεων και θωράκισης της κοινωνικής συνοχής ενώ παράλληλα, συνιστά σοβαρή απειλή για τις θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου στην Ευρώπη, όπως η δικαστική ανεξαρτησία και η ελευθερία του τύπου.
Σε μια περίοδο μεγάλων ανακατατάξεων στο διεθνές περιβάλλον, η μόνη ελπίδα της Ευρώπης να διατηρήσει την οικονομική και γεωπολιτική της ισχύ και – κυρίως – το κοινωνικό μοντέλο, που έχτισε τις περασμένες δεκαετίες, είναι η ενότητα. Είναι η προσήλωση στις κοινές αξίες, πάνω στις οποίες στηρίχθηκε η πιο ισχυρή ένωση κρατών.
Είναι επιτακτική ανάγκη οι ηγεσίες της Ευρώπης να στρέψουν το βλέμμα στους πολίτες, στις μικρές επιχειρήσεις, στους νέους. Να κατανοήσουν τις αγωνίες τους και να δώσουν πειστικές απαντήσεις στα προβλήματα, που τους καθιστούν ευάλωτους στις δυνάμεις της ακροδεξιάς. Είναι ώρα να κερδίσουμε ξανά την εμπιστοσύνη των πολιτών στην Ευρώπη, στη δημοκρατία, στην πρόοδο.
