Γ. Χατζηθεοδοσίου στην "ΑΞΙΑ": Ποιες είναι οι προοπτικές ανάκαμψης της ευρωπαϊκής οικονομίας στο άμεσο μέλλον;

Άρθρο του Προέδρου του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών και Επίτιμου Διδάκτορα του Πανεπιστημίου Πειραιά και του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιάννη Χατζηθεοδοσίου, στην εφημερίδα “ΑΞΙΑ” (09/08/2025).

Η ευρωπαϊκή οικονομία πέρασε μια ταραχώδη πενταετία. Πανδημία, πόλεμος στην Ουκρανία, ενεργειακή κρίση, πληθωρισμός και μια παγκόσμια αποσταθεροποίηση που αποτυπώθηκε στη γεωοικονομική σκακιέρα και όχι μόνο. Επηρέασε την παραγωγή, την εφοδιαστική αλυσίδα, την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, το κόστος λειτουργίας και τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων – ιδιαίτερα των μικρομεσαίων.

Σήμερα, καθώς διανύουμε το δεύτερο εξάμηνο του 2025, η ευρωπαϊκή οικονομία δείχνει σημάδια σταθεροποίησης και ανάκαμψης. Η ερώτηση που τίθεται είναι εύλογη: υπάρχουν σοβαροί λόγοι για αισιοδοξία ή απλώς ελπίζουμε χωρίς βάση;

Οι δείκτες του πληθωρισμού αποκλιμακώνονται σε πολλές χώρες της ευρωζώνης, κάτι που επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τη σταδιακή μείωση των επιτοκίων, με ό,τι θετικό συνεπάγεται αυτό για τις επενδύσεις, την επιχειρηματική πίστη και την κατανάλωση.

Το επιχειρηματικό κλίμα –όπως αποτυπώνεται στους δείκτες PMI– παρουσιάζει βελτίωση σε αρκετές χώρες, ιδιαίτερα στον μεταποιητικό τομέα. Η εμπιστοσύνη επιστρέφει σταδιακά, καθώς καταγράφεται σταθεροποίηση τιμών, περιορισμός των ελλείψεων πρώτων υλών και βελτίωση των logistics.

Παρά την επιβράδυνση των τελευταίων ετών, η ανεργία στην ευρωζώνη παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, ενώ η στροφή της Ε.Ε. προς την ενεργειακή και τεχνολογική αυτονομία δίνει πνοή σε νέους τομείς και ευνοεί νέες επενδύσεις και θέσεις εργασίας. Το Ταμείο Ανάκαμψης συνεχίζει να τροφοδοτεί τις εθνικές οικονομίες, στηρίζοντας επενδύσεις για τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την πράσινη μετάβαση.

Ωστόσο, η αισιοδοξία αυτή δεν πρέπει να οδηγήσει σε εφησυχασμό.

Η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, ιδιαίτερα στον γεωπολιτικό τομέα. Η αστάθεια στα ανατολικά σύνορα της Ε.Ε., οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή και η αβεβαιότητα στο παγκόσμιο εμπόριο αποτελούν διαρκείς πηγές κινδύνου. Η εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια και οι πρώτες ύλες, καθιστά την Ευρώπη ευάλωτη σε εξωτερικά σοκ.

Η πληθυσμιακή συρρίκνωση της Ε.Ε. συνεχίζεται, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά – ιδιαίτερα οι νέοι άνθρωποι – εξακολουθούν να βιώνουν την οικονομική ανασφάλεια. Η εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα και στις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αξίες διαβρώνεται, με αποτέλεσμα τη σταθερή άνοδο των ακροδεξιών δυνάμεων.

Για να διασφαλιστεί μακροπρόθεσμη και βιώσιμη ανάπτυξη, η Ευρώπη οφείλει να προχωρήσει με αποφασιστικότητα σε συγκεκριμένες στρατηγικές κατευθύνσεις.

Είναι ανάγκη να κάνει πράξη την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, για να αξιοποιήσει πλήρως τις οικονομίες κλίμακας που προκύπτουν από το μέγεθός της. Χρειάζεται να στηρίξει με γενναία μέτρα τις επιχειρήσεις της και ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες, ώστε να ενισχυθεί η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οφείλει να εστιάσει στην επίτευξη στρατηγικής αυτονομίας, ιδιαίτερα στους τομείς της ενέργειας, της τεχνολογίας και της άμυνας. Οφείλει, κυρίως, να θωρακίσει τις αξίες της και το ανθρωποκεντρικό μοντέλο, πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η ανάπτυξή της μέχρι τώρα: ένα μοντέλο που βασίζεται στην αλληλεγγύη, την οικονομική και κοινωνική δικαιοσύνη.

Μόνο με όραμα και συντονισμένη προσπάθεια, μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να μετατρέψει τη σημερινή ανάκαμψη σε διατηρήσιμη ανάκαμψη και να παραμείνει ανθεκτική απέναντι στις προκλήσεις του αύριο.