Εγκύκλιος για την αποζημίωση ειδικού σκοπού των επιχειρήσεων

Γράφει ο Στάθης Δημ. Σταματελόπουλος, Νομικός Συνεργάτης Ε.Ε.Α.

---

Δημοσιεύτηκε την 22/4/2020, η υπ. αριθμ. Ε.2052/2020 εγκύκλιος της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογικής Διοίκησης του Υπουργείου Οικονομικών, με θέμα :  Οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή της με αριθμ. 39162 ΕΞ 2020 Κοινής Υπουργικής Απόφασης των Υπουργών Οικονομικών, Ανάπτυξης & Επενδύσεων και Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων, με τίτλο “Αποζημίωση ειδικού σκοπού για την ενίσχυση επιχειρήσεων, λόγω της εμφάνισης και διάδοσης του κορωνοϊού COVID– 19.”, με την οποία παρέχονται σημαντικές και απαραίτητες διευκρινίσεις, αναφορικά με τις αναφερόμενες στο άρθρο 3 της ως άνω ΚΥΑ προϋποθέσεις, για την καταβολή της αποζημίωσης ειδικού σκοπού στους ελεύθερους επαγγελματίες, στους αυταπασχολούμενους και στους ιδιοκτήτες επιχειρήσεων, καθώς το τελευταίο διάστημα είχαν εύλογα δημιουργηθεί πολλές απορίες στους ενδιαφερομένους, ειδικότερα δε, αναφορικά με τα όσα η εν λόγω διάταξη προέβλεπε, για την υποχρέωση των επιχειρήσεων να μην έχουν υποβάλλει μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ το τελευταίο εξάμηνο, πριν την υποβολή της σχετικής αίτησης, (καθώς πολλές επιχειρήσεις και αυταπασχολούμενοι δεν υπάγονταν σε καθεστώς ΦΠΑ), αλλά και αναφορικά, με το αν δικαιούχοι της αποζημίωσης είναι και όσες επιχειρήσεις συστάθηκαν και λειτούργησαν μετά την 31/3/2019 και εντεύθεν, καθώς αυτές δεν θα μπορούσαν να έχουν υποβάλλει φορολογική δήλωση για το έτος 2018, ή συνεχόμενες δηλώσεις ΦΠΑ για το χρονικό διάστημα από την 1/1/2028 μέχρι την 29/2/2020, όπως απαιτούσε η ως άνω διάταξη  .   Το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών, τόσο μέσω της Διοίκησης του, όσο και μέσω των ειδικών συνεργατών του είχε επανειλημμένως επισημάνει την ύπαρξη του σχετικού προβλήματος, σχετικά με την ερμηνεία και εφαρμογή της σχετικής διάταξης, προφανώς δε και οι αρμόδιοι αντιλήφθηκαν εγκαίρως την σχετική προβληματική διατύπωση της σχετικής διάταξης και για τον λόγο αυτό προέβησαν στην έκδοση της σχετικής διευκρινιστικής εγκυκλίου, που επιλύει τα σχετικά προβλήματα, πολλών επιχειρηματικών κλάδων και μελών του  Επιμελητηρίου μας .   Ειδικότερα και σύμφωνα με τα όσα ορίζει η ως άνω εγκύκλιος διευκρινίζονται τα εξής :  

1. Με το άρθρο 3 της προαναφερόμενης Κοινής Υπουργικής Απόφασης, ορίζονται οι προϋποθέσεις, οι οποίες πρέπει να πληρούνται σωρευτικά για την καταβολή της αποζημίωσης ειδικού σκοπού.

Ειδικότερα ορίζεται ότι : α) η επιχείρηση οφείλει να έχει υποβάλει μέχρι και την 20η Μαρτίου 2020 δήλωση φορολογίας εισοδήματος του φορολογικού έτους 2018, με ποσό ακαθαρίστων εσόδων (κωδ. 047 της δήλωσης Ε3) μεγαλύτερο του μηδενός, β) η επιχείρηση να έχει υποβάλει, μέχρι και την έναρξη ισχύος της απόφασης, όλες τις δηλώσεις ΦΠΑ για την περίοδο από 1^η Ιανουαρίου 2018 μέχρι 29^η  Φεβρουαρίου 2020,   γ) η επιχείρηση δεν είναι σε αδράνεια από την 1η Απριλίου 2019 και μετά, όπως αυτό προκύπτει από τα στοιχεία, που τηρούνται στο φορολογικό μητρώο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), ή από τη μη υποβολή μηδενικών δηλώσεων ΦΠΑ, μέχρι και την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης, καθ’ όλη την περίοδο από την 1η Απριλίου 2019 μέχρι και την 29η Φεβρουαρίου 2020, δ) οι επιχειρήσεις που έχουν δηλώσει έναρξη εργασιών στο φορολογικό μητρώο της ΑΑΔΕ μέχρι την 31-3-2019, να μην έχουν υποβάλει, μέχρι και την έναρξη ισχύος της απόφασης, πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ με μηδενικές εκροές, καθ’ όλη την περίοδο από την 1η Απριλίου 2019  μέχρι και την 29^η Φεβρουαρίου 2020 και ε) δεν έχει ανασταλεί η χρήση του ΑΦΜ της επιχείρησης για τη διενέργεια ενδοκοινοτικών συναλλαγών, σύμφωνα με την απόφαση ΓΓΔΕ ΠΟΛ.1200/2015, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει (εξαφανισμένος έμπορος), όπως αυτό προκύπτει από το φορολογικό μητρώο της ΑΑΔΕ. 2. Για τους σκοπούς εφαρμογής της παραπάνω απόφασης και ειδικότερα ως προς τις παραπάνω αναφερόμενες προϋποθέσεις, διευκρινίζεται ότι, αυτές εφαρμόζονται και δη σωρευτικά για τις περιπτώσεις επιχειρήσεων, οι οποίες είχαν την υποχρέωση υποβολής των οικείων δηλώσεων κατά τις αναφερόμενες παραπάνω περιόδους.  Συνεπώς για τις επιχειρήσεις, οι οποίες έκαναν έναρξη εργασιών εντός του έτους 2019, δεν εξετάζεται η προϋπόθεση της υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του φορολογικού έτους 2018. Επίσης, στις περιπτώσεις, που η έναρξη εργασιών πραγματοποιήθηκε μετά την 1-1-2020, εάν η επιχείρηση τηρεί απλογραφικά βιβλία δεν υπάρχει υποχρέωση υποβολής δήλωσης Φόρου Προστιθέμενης Αξίας, για το διάστημα μέχρι και την 29η Φεβρουάριου 2020.  Αντίθετα, εάν τηρεί διπλογραφικά βιβλία, πρέπει να έχει υποβάλει τη δήλωση Φόρου Προστιθέμενης Αξίας Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου του 2020. Εξάλλου, σε περίπτωση που η επιχείρηση από το νόμο δεν ήταν υπόχρεη σε υποβολή δήλωσης Φόρου Προστιθέμενης Αξίας, δεν εξετάζονται για αυτήν οι προϋποθέσεις οι σχετικές με την υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ (όπως π.χ. σε επιχειρήσεις μη υπαγόμενες στο ΦΠΑ, ή σε επιχειρήσεις υπαγόμενες μεν, που έκαναν έναρξη μετά την 1η Μαρτίου 2020).  

3. Σχετικά με την προϋπόθεση η επιχείρηση να μην είναι σε αδράνεια από την 1η Απριλίου 2019 και μετά, όπως αυτό προκύπτει από τα στοιχεία, που τηρούνται στο φορολογικό μητρώο της ΑΑΔΕ, ή από τη μη υποβολή μηδενικών δηλώσεων ΦΠΑ, μέχρι και την έναρξη ισχύος της εν θέματι απόφασης, καθ’ όλη την περίοδο από την 1η Απριλίου 2019 μέχρι και την 29η Φεβρουαρίου 2020, διευκρινίζεται ότι, για να αποκλεισθεί μια επιχείρηση και να μην είναι δικαιούχος θα πρέπει να είναι σε αδράνεια, συνεχώς για όλο το διάστημα από 1ης Απριλίου 2019 και μετά, έως και την 29η Φεβρουαρίου 2020. Συνεπώς, αν μια επιχείρηση είναι μόνο κάποιο διάστημα σε αδράνεια, ή υπάρχει τμηματική περίοδος αδράνειας, π.χ. από 1/5/2019-30/11/2019 και από 1/1/2020-31/1/2020, αυτή δικαιούται αποζημίωσης. Για το σκοπό αυτό λαμβάνονται υπόψη κατ’ αρχήν όλες οι επιχειρήσεις που στο διάστημα αυτό εμφανίζονται, ως «ενεργές».

  Ομοίως, η προϋπόθεση να μην έχουν υποβληθεί μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ αφορά τις επιχειρήσεις, οι οποίες καθ’ όλη την περίοδο από την 1η Απριλίου 2019 έως και την 29η Φεβρουαρίου 2020 υπέβαλαν δηλώσεις με μηδενικές εισροές και μηδενικές εκροές, δηλαδή δηλώσεις μέχρι και το Δ’ τρίμηνο του 2019, για τις επιχειρήσεις που τηρούν απλογραφικά βιβλία και για τον δεύτερο μήνα του 2020 για τις επιχειρήσεις που τηρούν διπλογραφικά βιβλία.  

4. Ομοίως, δεν δικαιούνται την αποζημίωση ειδικού σκοπού, οι επιχειρήσεις, που έχουν δηλώσει έναρξη εργασιών στο φορολογικό μητρώο της ΑΑΔΕ μέχρι την 31-3-2019 και έχουν υποβάλει, μέχρι και την 16-4-2020, πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ με μηδενικές εκροές, καθ’ όλη την περίοδο από την 1η Απριλίου 2019 μέχρι και την 29 Φεβρουαρίου 2020, κατά τα προαναφερθέντα.Συνεπώς, επιχειρήσεις που έχουν υποβάλει κατά την περίοδο αυτή,έστω και μία χρεωστική δήλωση, ή πιστωτική δήλωση ΦΠΑ με θετικές (άνω του μηδενός) εκροές, δικαιούνται την αποζημίωση.

  Για τις επιχειρήσεις, που έκαναν έναρξη μετά την 1η Απριλίου 2019, λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία που αφορούν το διάστημα, από την δήλωση έναρξης και μετά, και έως την 29η Φεβρουαρίου 2020, κατά τα προαναφερθέντα.  

5. Επιχειρήσεις που έχουν προβεί σε διακοπή εργασιών μετά την 20η Μαρτίου 2020δεν δικαιούνται την αποζημίωση ειδικού σκοπού, δεδομένου ότι, αυτή αφορά διάστημα ως την 30η Απριλίου 2020, ήτοι αφορά ενεργές επιχειρήσεις, για όλο το διάστημα που καλύπτει η αποζημίωση.

 

6. Επισημαίνεται ότι, τα αναφερόμενα στην παραπάνω Κοινή Υπουργική Απόφαση, αλλά και σε όσες αποφάσεις έχουν εκδοθεί με βάση εξουσιοδοτικές διατάξεις Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου για την ενίσχυση επιχειρήσεων, λόγω της εμφάνισης και διάδοσης του κορωνοϊού COVID-19, περί υποβολής συγκεκριμένων δηλώσεων φόρου εισοδήματος και γενικά εκπλήρωσης φορολογικών υποχρεώσεων υποβολής δηλώσεων ΦΠΑ, εφαρμόζονται μόνο στις περιπτώσεις, που υφίσταται η σχετική υποχρέωση, από τις επιχειρήσεις αυτές.

 

7. Τέλος, διευκρινίζεται ότι, για το σκοπό εφαρμογής του άρθρου 2 της εν θέματι Κοινής Υπουργικής Απόφασης σχετικά με τους δικαιούχους της αποζημίωσης ειδικού σκοπού εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα στοΆρθρο δεύτερο   «Δυνατότητα και προϋποθέσεις μεταβολής ΚΑΔ και συνέπειες ανακριβούς δήλωσης» Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου της13/04/2020 (ΦΕΚΑ’84). Περαιτέρω, διευκρινίζεται ότι, τα οριζόμενα στο εν λόγω άρθρο αποτελούν δυνατότητα μεταβολής του κυρίου ΚΑΔ και όχι υποχρέωση μεταβολής του. Συνεπώς, δεν επιβάλλονται κυρώσεις στις επιχειρήσεις που δεν θα κάνουν χρήση της δυνατότητας αυτής και δεν θίγεται το δικαίωμα υπαγωγής τους στις κάθε είδους ευεργετικές διατάξεις, που έχουν θεσπιστεί στο πλαίσιο αντιμετώπισης των συνεπειών διάδοσης του κορωνοϊού COVID-19, εφόσον εμπίπτουν σε κάποια άλλη από τις προϋποθέσεις υπαγωγής στις διατάξεις αυτές (έχουν ενεργό κύριο ΚΑΔ στις 20.03.2020 έναν από τους αναφερόμενους στον συνημμένο στην εν θέματι απόφαση πίνακα, ή των οποίων τα ακαθάριστα έσοδα ενεργού κατά την  20.03.2020 ΚΑΔ δευτερεύουσας δραστηριότητας από τους αναγραφόμενους στον ίδιο συνημμένο πίνακα, όπως αυτά προκύπτουν από την αρχική δήλωση φόρου εισοδήματος φορολογικού έτους 2018, είναι μεγαλύτερα από τα ακαθάριστα έσοδα, που αντιστοιχούν στον κύριο ΚΑΔ στις 20.03.2020).